“Số đỏ” là một tác phẩm xuất sắc của Vũ Trọng Phụng, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong nền văn học hiện thực phê phán Việt Nam đầu thế kỷ XX. Tác phẩm đã khắc họa sâu sắc xã hội đương thời với những mặt trái đáng lên án, nhất là sự lố lăng giả tạo của tầng lớp thượng lưu thành thị và các trào lưu văn hóa Tây hóa. Thông qua nhân vật chính - Xuân Tóc Đỏ, nhà văn đã khai thác sắc bén năng lực thích nghi phi thường, cùng sự may mắn kỳ lạ của một người “số đỏ”, từ nghèo hèn, vớ vẩn bỗng chốc trở thành tâm điểm chú ý của xã hội chỉ nhờ vào những tình huống bất ngờ liên tiếp. Hành trình của Xuân Tóc Đỏ là tấm gương phản chiếu đầy hài hước mà Vũ Trọng Phụng sử dụng để mỉa mai, chế giễu xã hội thời ấy.
Vũ Trọng Phụng đã xây dựng hệ thống nhân vật sinh động, mỗi người đều mang một nét riêng biệt, giúp ông châm biếm xã hội phong kiến đang mục ruỗng và tầng lớp tư sản thành thị đang chạy theo lối sống ngoại lai. Những bà phu nhân trưởng giả, kẻ làm báo, bác sĩ, nhà buôn… xuất hiện trong truyện đều khoác trên mình lớp vỏ hào nhoáng, nhưng bên trong là sự giả tạo, thực dụng và thiển cận. Tác phẩm không chỉ phê phán hiện thực bằng tiếng cười sắc lạnh mà còn gửi gắm sự trăn trở về con người, thông qua số phận nhiều nhân vật. Dưới ngòi bút của Vũ Trọng Phụng, lối sống giả dối, thói học đòi, và cả những đổi thay bột phát trong xã hội đều bị phơi bày một cách thẳng thắn, không khoan nhượng.
Tính châm biếm trào phúng trong “Số đỏ” được Vũ Trọng Phụng xử lý độc đáo với ngôn ngữ kể chuyện hóm hỉnh, gần gũi mà đầy sức tố cáo. Cái “đỏ số” của Xuân Tóc Đỏ vừa may mắn lại vừa là sự chế giễu dành cho toàn bộ guồng máy xã hội đương thời - nơi người ta có thể phất lên chỉ nhờ ngẫu nhiên mà chẳng cần lao động hay đạo đức. Thành công của tác phẩm không chỉ ở giá trị hiện thực sâu sắc mà còn ở nghệ thuật xây dựng tình huống truyện đầy kịch tính, gây cười nhưng cũng khiến người đọc phải suy ngẫm về những giá trị đích thực của cuộc sống và của con người. “Số đỏ” vì thế đã vượt lên trên khuôn khổ một cuốn tiểu thuyết giải trí, trở thành biểu tượng phê phán xã hội Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX, làm nên tên tuổi bất diệt cho Vũ Trọng Phụng.
Từ khóa: nguyễn hồng vân
Thể loại: Tài chính