Hội chùa Thầy là một trong những lễ hội truyền thống nổi tiếng của vùng đất Hà Nội, thường được tổ chức vào dịp mùa xuân. Theo lịch sử, hội chùa Thầy diễn ra từ ngày mùng 5 đến ngày mùng 7 tháng Ba âm lịch hàng năm tại xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, Hà Nội. Đây là thời điểm tiết trời ấm áp, cây cối xanh tươi, tạo điều kiện thuận lợi để người dân và du khách thập phương đến tham quan, cầu phúc, vãn cảnh và tham gia các hoạt động văn hóa đặc sắc. Lễ hội nhằm tưởng nhớ Thiền sư Từ Đạo Hạnh, người có nhiều đóng góp vào đời sống văn hóa, tín ngưỡng, và nghệ thuật dân gian của vùng Bắc Bộ, đặc biệt là bộ môn múa rối nước. Chùa Thầy trở thành một điểm hẹn tâm linh và văn hóa mỗi dịp đầu năm, mang ý nghĩa giáo dục và giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam.

Trong suốt ba ngày diễn ra hội chùa Thầy, không khí nơi đây hết sức náo nhiệt với nhiều nghi thức tâm linh và hoạt động văn hóa nghệ thuật đặc sắc. Mở đầu là lễ dâng hương, tế lễ trang nghiêm tại chùa để cầu quốc thái dân an, cầu cho mọi người bình an may mắn và phát đạt trong năm mới. Bên cạnh đó, du khách còn được thưởng thức các tiết mục múa rối nước truyền thống được trình diễn ngay tại thủy đình trước sân chùa, tưởng nhớ công lao Từ Đạo Hạnh, người sáng lập nghệ thuật này. Ngoài ra, những trò chơi dân gian, hội hát, hội họa, các gánh hàng rong bày bán đặc sản địa phương cũng tạo nên nét sinh động, giúp hội chùa Thầy trở nên hấp dẫn đối với mọi lứa tuổi.

Đến chùa Thầy vào dịp hội, du khách không chỉ hành hương chiêm bái mà còn được hòa mình vào không gian lễ hội giàu bản sắc, cảm nhận rõ nét giá trị tinh thần và văn hóa lâu đời của vùng đất xứ Đoài. Lễ hội là dịp gắn kết cộng đồng, thể hiện sự tri ân các bậc tiền nhân cũng như khơi dậy niềm tự hào về truyền thống quê hương. Nét đặc biệt của hội chùa Thầy là sự giao hòa giữa thiên nhiên hoang sơ của dãy núi Sài Sơn với quần thể kiến trúc cổ kính, tạo nên khung cảnh thi vị khiến nhiều người say lòng. Mỗi mùa hội chùa đi qua, người dân nơi đây lại tiếp nối truyền thống tốt đẹp, giữ gìn những di sản quý giá cho thế hệ mai sau.