Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập vào năm 1930, chức vụ Tổng Bí thư luôn giữ vai trò then chốt trong việc lãnh đạo và định hướng các chính sách lớn của đất nước. Người đảm nhiệm vị trí này đầu tiên là Trần Phú, một nhà lãnh đạo kiên cường của phong trào cách mạng Việt Nam, giữ chức vụ từ năm 1930 đến 1931. Sau đó, nhiều lãnh đạo xuất sắc khác như Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập, Nguyễn Văn Cừ cũng lần lượt kế nhiệm, góp phần đưa phong trào cách mạng ngày càng vững mạnh. Trong những năm tháng đầy biến động, vai trò của Tổng Bí thư càng trở nên quan trọng khi vừa đảm bảo sự phát triển của tổ chức đảng, vừa dẫn dắt dân tộc vượt qua bao thử thách khó khăn.

Bước sang các thời kỳ cách mạng mới, lãnh tụ Hồ Chí Minh từng đảm nhiệm chức vụ này dưới tên gọi Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Lâm thời và Tổng Bí thư. Tiếp nối truyền thống, các lãnh đạo như Trường Chinh, Lê Duẩn, Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười đều đã góp phần to lớn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trường Chinh nổi bật với tư duy đổi mới trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp và giai đoạn hơn nửa thế kỷ lãnh đạo Đảng. Lê Duẩn là người có tầm nhìn chiến lược, góp phần quyết định đến thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, thống nhất đất nước. Sau này, Nguyễn Văn Linh lại được ghi dấu ấn khi khởi xướng công cuộc đổi mới toàn diện vào năm 1986, giúp đất nước vượt qua khó khăn, mở ra thời kỳ phát triển mới.

Những năm gần đây, các Tổng Bí thư như Nông Đức Mạnh, Nguyễn Phú Trọng tiếp tục lèo lái con thuyền đất nước trên con đường hội nhập và phát triển. Ông Nông Đức Mạnh là người đặc biệt chú trọng đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, tinh gọn bộ máy tổ chức, thúc đẩy công cuộc cải cách kinh tế và hội nhập quốc tế. Đến thời kỳ của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng, phòng chống tham nhũng được đẩy mạnh với nhiều đột phá quan trọng, tạo tiền đề vững chắc cho một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Qua các đời Tổng Bí thư, Đảng Cộng sản Việt Nam không ngừng lớn mạnh, củng cố vị thế lãnh đạo để đưa đất nước đi lên không ngừng về mọi mặt.