Tội phản quốc là hành vi của công dân Việt Nam có ý định hoặc thực hiện các hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân, phá hoại độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ hoặc cấu kết với nước ngoài chống lại Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đây là một tội đặc biệt nghiêm trọng trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam, vì tác động của nó nguy hại trực tiếp đến sự tồn vong của quốc gia và lợi ích chung của toàn thể dân tộc. Nội dung của tội danh này được quy định cụ thể tại Điều 108 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), bao gồm các hành vi như tham gia, tổ chức âm mưu lật đổ, cấu kết với nước ngoài xâm phạm an ninh quốc gia.

Hình phạt cho tội phản quốc vô cùng nghiêm khắc, thường là phạt tù nhiều năm, tù chung thân hoặc tử hình tuỳ theo mức độ ảnh hưởng, nguy hiểm của hành vi phạm tội. Tùy theo vai trò đồng phạm, người chủ mưu hoặc thực hiện hành vi sẽ chịu mức án khác nhau. Ngoài ra, còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc bị tước các quyền công dân nhất định. Việc xét xử loại tội này thường áp dụng hoạt động điều tra, truy tố, xét xử nghiêm ngặt, thực hiện trình tự tố tụng chặt chẽ để bảo đảm tính công bằng và quyền lợi của người bị truy tố, đồng thời phòng ngừa các trường hợp oan sai.

Về mặt xã hội, tội phản quốc khiến niềm tin của nhân dân vào chính quyền bị tổn thương, gây bất ổn xã hội, làm suy yếu sức mạnh đoàn kết toàn dân. Ngoài ra, các hành vi phản quốc còn tạo điều kiện cho các thế lực thù địch lợi dụng để can thiệp, gây mất ổn định, tác động tiêu cực đến an ninh quốc phòng và trật tự an toàn xã hội. Vì lý do này, phòng chống, phát hiện và ngăn chặn các hành vi phản quốc luôn là nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng và sự cảnh giác cao của toàn xã hội. Đồng thời, tuyên truyền về hậu quả, nguy hại của tội phản quốc cũng là giải pháp hữu hiệu góp phần giữ vững chủ quyền và hòa bình đất nước.