Thần kinh phế vị, hay còn gọi là dây thần kinh số X, là một trong những thành phần quan trọng nhất của hệ thần kinh thực vật. Đây là dây thần kinh dài nhất xuất phát từ não bộ, chạy xuống cổ và lan tỏa đến nhiều cơ quan nội tạng như tim, phổi, dạ dày, ruột. Thần kinh phế vị đóng vai trò then chốt trong việc điều hòa chức năng các cơ quan này thông qua tác động đến nhịp tim, huyết áp, tiêu hóa, và phản xạ nuốt. Cụ thể, bộ phận này giúp làm chậm nhịp tim, kích thích tiết dịch vị và hỗ trợ hoạt động co bóp dạ dày, từ đó đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan trong cơ thể.

Ngoài chức năng điều hòa các hoạt động tự động của cơ thể, thần kinh phế vị còn trực tiếp liên quan tới cảm xúc và tinh thần qua đường truyền dẫn tín hiệu giữa não bộ và hệ tiêu hóa. Sự hoạt động hiệu quả của dây thần kinh này góp phần giữ cho cơ thể luôn trong trạng thái thư giãn, hạn chế căng thẳng, đồng thời nâng cao khả năng phục hồi sau các tổn thương hoặc stress thông qua việc kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm. Trong lĩnh vực y học, các rối loạn liên quan đến thần kinh phế vị như viêm hoặc suy giảm chức năng có thể dẫn đến hàng loạt vấn đề về sức khỏe, tiêu hóa và tim mạch.

Không chỉ giữ vai trò sống còn đối với sinh mạng con người, thần kinh phế vị còn là chủ đề nghiên cứu rộng lớn nhằm tìm hiểu về mối liên kết giữa hệ thần kinh trung ương và các hệ cơ quan ngoại biên. Nhiều nghiên cứu gần đây còn cho thấy việc kích thích nhẹ nhàng dây thần kinh này thông qua luyện tập hít thở sâu, thiền định hoặc yoga có thể giúp cải thiện chất lượng cuộc sống, cân bằng cảm xúc và củng cố hệ miễn dịch. Nhờ đó, thần kinh phế vị ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm trong cả y học hiện đại lẫn trong các phương pháp chăm sóc sức khỏe tự nhiên.