Sự kiện giàn khoan Hải Dương 981 diễn ra vào đầu tháng 5 năm 2014 là một bước ngoặt quan trọng trong quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc cũng như ở khu vực Biển Đông. Vào ngày 2 tháng 5 năm 2014, Trung Quốc đã hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 (Haiyang Shiyou 981) tại vị trí cách đảo Lý Sơn của Việt Nam khoảng 120 hải lý, nằm sâu trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa mà Việt Nam tuyên bố chủ quyền theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982. Hành động này bị Việt Nam kiên quyết phản đối vì vi phạm nghiêm trọng chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam đối với vùng biển này, đồng thời làm căng thẳng leo thang giữa hai nước, kéo theo nhiều hệ lụy đối với an ninh khu vực.

Ngay sau khi phát hiện hành động đơn phương của Trung Quốc, phía Việt Nam đã triển khai lực lượng kiểm ngư và cảnh sát biển tiếp cận khu vực để bảo vệ chủ quyền và yêu cầu Trung Quốc rút giàn khoan. Trong quá trình thực hiện công tác chấp pháp trên biển, tàu Trung Quốc liên tiếp sử dụng các biện pháp mạnh như đâm va, dùng vòi rồng tấn công tàu Việt Nam, khiến căng thẳng trên thực địa tăng cao. Sự kiện này nhận được sự chú ý đặc biệt của dư luận trong nước cũng như cộng đồng quốc tế. Nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế đã lên tiếng bày tỏ quan ngại về hoạt động đơn phương của Trung Quốc, đồng thời tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh trong khu vực Biển Đông.

Sự kiện giàn khoan 981 không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao song phương mà còn thúc đẩy mạnh mẽ tinh thần đoàn kết, ý thức chủ quyền trong nhân dân Việt Nam. Nhiều cuộc tuần hành, biểu tình ôn hòa diễn ra ở các thành phố lớn nhằm phản đối hành vi của Trung Quốc và kêu gọi quốc tế lên tiếng bảo vệ luật pháp quốc tế. Chính phủ Việt Nam đã kiên trì thực hiện chủ trương đấu tranh bằng các biện pháp hòa bình, tận dụng mọi kênh đối thoại và công cụ pháp lý để bảo vệ lợi ích quốc gia. Vụ việc cũng đánh dấu một giai đoạn mới, với những bài học sâu sắc về công tác đối ngoại, bảo vệ chủ quyền và vận động sự ủng hộ của quốc tế đối với Việt Nam trong vấn đề Biển Đông.