Thời kỳ nguyên thủy ở Việt Nam là giai đoạn đầu tiên trong tiến trình phát triển của loài người trên lãnh thổ nước ta, kéo dài từ khi con người xuất hiện đến trước khi nhà nước đầu tiên ra đời. Trong thời kỳ này, cư dân Việt cổ chủ yếu sinh sống bằng săn bắt, hái lượm và đánh cá, sử dụng công cụ lao động bằng đá thô sơ như rìu, dao, mũi nhọn được phát hiện tại các di chỉ nổi tiếng như hang Thẩm Khuyên, hang Thẩm Hai (Lạng Sơn) hay hang Xóm Trại (Hòa Bình). Theo nghiên cứu khảo cổ học, quá trình phát triển của người nguyên thủy ở Việt Nam gắn liền với sự tiến bộ trong kỹ thuật chế tác công cụ đá, từ ghè đẽo thô sơ đến mài nhẵn tinh xảo, thể hiện qua các nền văn hóa Hòa Bình, Bắc Sơn, Đa Bút.

Trong thời kỳ nguyên thủy, con người chủ yếu sống thành từng nhóm nhỏ, theo từng gia đình hoặc thị tộc, di chuyển để tìm kiếm nguồn thức ăn. Dần dần, khi đã biết trồng trọt và thuần hóa một số loài động vật, cư dân Việt cổ bắt đầu định cư lâu dài hơn, dẫn đến sự xuất hiện của các làng bản nhỏ ven sông suối, vùng đất màu mỡ. Đặc biệt, văn hóa Phùng Nguyên và Đông Sơn đã đánh dấu bước ngoặt khi con người sử dụng đồng thau, phát triển nông nghiệp trồng lúa nước, tạo tiền đề cho sự hình thành xã hội có tổ chức và nhà nước sơ khai. Những di tích khảo cổ, công cụ và đồ gốm tìm thấy ở các di chỉ này không chỉ phản ánh trình độ kỹ thuật mà còn cho thấy sinh hoạt văn hóa phong phú của cư dân nguyên thủy Việt Nam.