Năm 1945, Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của miền Bắc Việt Nam, đóng vai trò trọng yếu trong lịch sử dân tộc. Sau nhiều năm nằm dưới ách đô hộ của thực dân Pháp và ảnh hưởng của phát xít Nhật, cuộc sống của người dân thủ đô vô cùng cơ cực. Giai đoạn này, Hà Nội đối mặt với nạn đói khủng khiếp khiến hơn hai triệu người thiệt mạng trên khắp miền Bắc, dấu ấn đau thương hiện rõ trên từng con phố, góc chợ. Các khu phố cổ cũ kỹ trở thành nơi tụ họp của những nông dân mất mùa kéo vào thành tìm kiếm lương thực, tạo nên bầu không khí u ám và tuyệt vọng bao trùm lên thành phố.

Tuy nhiên, chính trong thời khắc cam go ấy, tinh thần đoàn kết và khát vọng độc lập của nhân dân Hà Nội đã được thổi bùng mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Dưới sự lãnh đạo tài tình của Đảng Cộng sản và Chủ tịch Hồ Chí Minh, phong trào cách mạng lan rộng từ phố phường tới các làng ngoại thành. Nhân dân quyết chí vùng lên giành lấy quyền sống, quyền làm chủ đất nước mình. Tại Quảng trường Ba Đình lịch sử vào ngày 2 tháng 9 năm 1945, hàng vạn đồng bào Hà Nội cùng các tỉnh lân cận đã chứng kiến thời khắc khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa qua lời Tuyên ngôn Độc lập vang dội. Hình ảnh ấy mãi khắc sâu trong tâm trí mỗi người dân thủ đô, mở ra một kỷ nguyên mới tự do, nhân quyền và hy vọng cho cả dân tộc Việt Nam.