Đảng Cộng sản Việt Nam trải qua quá trình thành lập và phát triển đã có bốn bản cương lĩnh xuyên suốt lịch sử của mình, đóng vai trò định hướng tư tưởng, chiến lược cho cách mạng Việt Nam. Bản Cương lĩnh đầu tiên ra đời năm 1930, do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo, xác định mục tiêu giải phóng dân tộc, làm cho nước Nam hoàn toàn độc lập, đồng thời tiến lên chủ nghĩa xã hội. Sau khi giành được độc lập, bản Cương lĩnh thứ hai (Cương lĩnh 1951) tại Đại hội lần thứ II của Đảng tiếp tục khẳng định nhiệm vụ trọng tâm là chống thực dân Pháp, củng cố chính quyền nhân dân và xây dựng nền tảng cho chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, chuẩn bị điều kiện thống nhất đất nước.

Đến năm 1991, trong bối cảnh biến động của tình hình thế giới và yêu cầu đổi mới đất nước, Đảng đã ban hành bản Cương lĩnh 1991, xác định rõ hơn vai trò lãnh đạo của Đảng trong công cuộc thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Cương lĩnh nhấn mạnh đường lối đổi mới toàn diện trên các lĩnh vực, lấy phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt, phát triển văn hóa nền tảng tinh thần của xã hội. Bước sang thời kỳ mới, năm 2011, bản Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội đã ra đời tại Đại hội XI, cập nhật nhiều nội dung quan trọng về mục tiêu, mô hình phát triển, kiên định con đường xã hội chủ nghĩa phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam.

Các bản cương lĩnh ấy không chỉ là những văn kiện nền tảng, kết tinh trí tuệ và bản lĩnh của toàn Đảng, toàn dân mà còn là cơ sở lý luận và kim chỉ nam cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử. Dấu ấn xuyên suốt của các bản cương lĩnh là sự linh hoạt, sáng tạo trong vận dụng lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn Việt Nam, đặt lợi ích của nhân dân lên hàng đầu, khẳng định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Chính từ đó, đất nước đã vượt qua nhiều thử thách, đạt được những thành tựu quan trọng về mọi mặt và tiếp tục vững vàng tiến về phía trước theo con đường đã lựa chọn.