Nghệ An là một trong những vùng đất có lịch sử lâu đời bậc nhất ở Việt Nam, với dấu ấn cư trú của người Việt cổ cách đây hàng nghìn năm. Theo các nhà khảo cổ, từ thời kỳ đồ đá mới, con người đã sinh sống trên mảnh đất này bên cạnh các dòng sông lớn như Lam, Cả và nhiều di chỉ nổi tiếng như Quỳnh Văn, Kẻ Chùa. Trong suốt chiều dài lịch sử, Nghệ An luôn giữ vị trí chiến lược quan trọng, là trung tâm giao lưu văn hóa giữa các miền Bắc – Trung và là cầu nối của nhiều triều đại. Dưới thời các vua Hùng, Nghệ An thuộc bộ Hoài Hoan, rồi dần phát triển trở thành phần quan trọng của quốc gia Đại Việt sau này.

Trong phong trào dựng nước và giữ nước, Nghệ An luôn ghi dấu bởi tinh thần yêu nước, bất khuất của người dân. Nhiều cuộc khởi nghĩa lớn đã từng nổ ra trên vùng đất này, tiêu biểu như cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi và Nguyễn Trãi chỉ huy, hay cuộc chống thuế của nông dân Nghệ Tĩnh năm 1930–1931 mà đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh. Không chỉ là nơi sản sinh ra nhiều danh nhân lịch sử, văn hóa và cách mạng như Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nguyễn Du, Phan Bội Châu…, Nghệ An còn là trung tâm lan tỏa các giá trị truyền thống yêu nước, lòng tự hào và tinh thần đoàn kết mạnh mẽ.

Ngày nay, Nghệ An không chỉ được biết đến là mảnh đất giàu truyền thống lịch sử mà còn là nơi lưu giữ, tôn vinh nhiều di tích quốc gia đặc biệt, như quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, Thành cổ Vinh, đền Cuông… Sự phát triển kinh tế – xã hội hiện đại hòa quyện cùng các giá trị xưa cũ đã làm nên bản sắc riêng cho xứ Nghệ. Những trang lịch sử hào hùng vẫn luôn là nguồn cổ vũ to lớn, thôi thúc thế hệ trẻ nối tiếp truyền thống cha ông, góp phần xây dựng quê hương Nghệ An ngày càng giàu đẹp, văn minh.