Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức từ ngày 7 đến ngày 14 tháng 2 năm 1950 tại Việt Bắc, đánh dấu mốc son lịch sử quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Đại hội có sự tham gia của 400 đại biểu đại diện cho hơn ba vạn đoàn viên thanh niên khắp mọi miền của đất nước, trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc vẫn diễn ra vô cùng ác liệt. Với chủ đề “Thanh niên xung phong đi đầu trong kháng chiến, kiến quốc”, đại hội đã nêu rõ vai trò, nhiệm vụ và phương hướng hành động của thanh niên, khẳng định vị trí của Đoàn thanh niên trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.

Tại đại hội, các đại biểu đã thảo luận sôi nổi về những thành tích đã đạt được, những khó khăn, thách thức mà tổ chức đoàn và thanh niên cả nước phải đối mặt. Đại hội đã thống nhất quyết tâm phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần xung kích, tình nguyện của thanh niên Việt Nam trong công cuộc kháng chiến cứu nước và xây dựng đất nước. Đồng thời, đại hội cũng tiến hành đổi tên Đoàn Thanh niên Cứu quốc Việt Nam thành Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam, xác định đây là lực lượng tin cậy, chi viện sức trẻ cho sự nghiệp đánh đuổi thực dân, bảo vệ độc lập tự do và kiến thiết quốc gia. Đại hội còn bầu Ban Chấp hành Trung ương Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam do đồng chí Nguyễn Lam làm Bí thư.

Thành công của Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ nhất là sự kiện đặc biệt quan trọng, không chỉ tạo cú hích mạnh mẽ cho phong trào thanh niên mà còn khẳng định đường lối đúng đắn của Đảng trong việc xây dựng tổ chức cách mạng của tuổi trẻ. Đại hội là cột mốc đánh dấu quá trình trưởng thành về tổ chức và tư tưởng của Đoàn Thanh niên, tạo nền tảng vững chắc để các thế hệ thanh niên tiếp nối vai trò xung kích trong mọi nhiệm vụ của dân tộc, tô đẹp thêm truyền thống quý báu của tuổi trẻ Việt Nam trong lịch sử dựng nước và giữ nước.