Chiến dịch Điện Biên Phủ trên không, còn gọi là Chiến dịch 12 ngày đêm, diễn ra từ ngày 18 đến 29 tháng 12 năm 1972 tại Hà Nội, Hải Phòng và một số tỉnh miền Bắc Việt Nam. Đây là chiến dịch ném bom quy mô lớn của Không quân Mỹ, với sự tham gia chủ yếu của máy bay B-52 nhằm hủy diệt các mục tiêu quân sự, kinh tế trọng điểm và gây sức ép buộc Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nhượng bộ tại Hội nghị Paris. Đối mặt với cuộc tập kích khốc liệt này, quân và dân miền Bắc đã sử dụng nhiều loại vũ khí phòng không từ tên lửa SAM, pháo phòng không, súng máy cao xạ đến cả lực lượng dân quân tự vệ, hình thành thế trận phòng không chặt chẽ, kiên cường đánh trả mọi đợt tiến công của không quân Mỹ.

Kết quả của chiến dịch, quân và dân miền Bắc đã bắn rơi 81 máy bay các loại, trong đó có 34 máy bay B-52 – loại pháo đài bay chiến lược uy lực nhất của Mỹ lúc bấy giờ. Việc bắn rơi các máy bay B-52 khẳng định khả năng tác chiến hiệu quả, tinh thần quyết tâm bảo vệ Tổ quốc và bản lĩnh chiến đấu kiên cường của người Việt Nam. Thất bại nặng nề đã buộc chính quyền Mỹ phải ngừng ném bom miền Bắc, trở lại bàn đàm phán Paris và ký kết Hiệp định Paris vào ngày 27 tháng 1 năm 1973, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam. Chiến thắng Điện Biên Phủ trên không đã đi vào lịch sử như một biểu tượng sáng ngời về ý chí quật cường và chiến lược phòng không nhân dân Việt Nam trong thời đại mới.