Việc trốn nghĩa vụ quân sự là một hiện tượng được quan tâm trong xã hội, đặc biệt đối với những thanh niên trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự ở Việt Nam. Nhiều người né tránh nghĩa vụ vì lo ngại ảnh hưởng đến con đường học vấn, sự nghiệp hoặc do những khó khăn cá nhân như hoàn cảnh gia đình và kinh tế. Việc này xuất phát từ tâm lý chung lo sợ xa nhà, phải luyện tập vất vả hoặc không quen với môi trường kỷ luật của quân đội. Trong khi đó, một số trường hợp còn lợi dụng các kẽ hở pháp lý hoặc sử dụng giấy tờ giả nhằm hợp thức hóa việc bị miễn hoặc tạm hoãn nghĩa vụ quân sự. Hành động này không những vi phạm pháp luật mà còn làm ảnh hưởng đến tính công bằng và nghĩa vụ công dân, tác động xấu tới tinh thần chung của xã hội.

Tuy vậy, có thể nhìn nhận rằng động cơ trốn nghĩa vụ quân sự không chỉ đơn thuần đến từ ý thức trách nhiệm công dân mà còn phản ánh những mặt hạn chế trong chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện cho thanh niên yên tâm phục vụ. Nếu quy định pháp luật quá khắt khe hoặc môi trường quân ngũ chưa thật sự thu hút, sẽ càng khiến một bộ phận thanh niên thiếu quyết tâm lên đường thực hiện nghĩa vụ. Để giải quyết tận gốc tình trạng này, cần tăng cường công tác tuyên truyền, cải thiện chính sách hậu phương quân đội cũng như áp dụng các biện pháp xử lý kiên quyết đối với hành vi trốn tránh. Đồng thời, xã hội cũng cần đánh giá lại vai trò, ý nghĩa của nghĩa vụ quân sự trong việc xây dựng bảo vệ tổ quốc, để mỗi công dân tự ý thức được trách nhiệm của mình.

Ở góc độ pháp lý, việc trốn nghĩa vụ quân sự không chỉ bị xã hội lên án mà còn phải chịu các chế tài hình sự theo luật định. Mức phạt tiền hoặc thậm chí phạt tù đã được quy định rõ trong các bộ luật liên quan nhằm răn đe những đối tượng có ý định vi phạm. Ngoài hệ quả pháp lý, người trốn nghĩa vụ còn có thể bị ảnh hưởng lâu dài đến quyền lợi cá nhân như bị hạn chế trong việc đi làm tại những cơ quan nhà nước, không được công nhận các chế độ chính sách xã hội hoặc gặp khó khăn khi tham gia các hoạt động cộng đồng. Do vậy, việc nâng cao nhận thức, xây dựng môi trường quân đội hiện đại, văn minh và ghi nhận đóng góp của thanh niên tham gia nghĩa vụ sẽ là nền tảng giúp giảm dần tình trạng trốn tránh, mang lại lợi ích chung cho cả quốc gia và từng cá nhân.