Chùa Dâu là một trong những ngôi chùa cổ kính nhất ở Việt Nam, nằm tại xã Thanh Khương, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Ngôi chùa này không chỉ nổi bật với giá trị kiến trúc, lịch sử mà còn là trung tâm tín ngưỡng Phật giáo quan trọng của cả vùng Kinh Bắc xưa. Chùa Dâu thờ vị thần chính là Pháp Vân, thường được gọi là Bà Dâu, một trong Tứ Pháp gồm Pháp Vân (Thần Mây), Pháp Vũ (Thần Mưa), Pháp Lôi (Thần Sấm), Pháp Điện (Thần Chớp). Theo truyền thuyết, Pháp Vân nguyên là con gái của ông Định và bà Man Nương, được xem là hóa thân của mây, đem đến mưa thuận gió hòa, phúc lành cho dân chúng vùng đồng bằng sông Hồng.

Tín ngưỡng thờ Bà Dâu ra đời từ thời kỳ văn hóa bản địa giao thoa với Phật giáo Ấn Độ, tạo nên một nét riêng biệt đậm chất Việt trong tâm thức người dân. Hàng năm, vào ngày 8 tháng Tư âm lịch, lễ hội lớn nhất của chùa Dâu được tổ chức, thu hút hàng ngàn phật tử và du khách tới dự, nhằm tưởng nhớ và tôn vinh công đức của Pháp Vân cùng các vị thần Tứ Pháp. Không gian lễ hội rộn ràng với những nghi lễ truyền thống, hát chèo, múa rối nước, nhắc lại sự tích về Bà Dâu và lý giải vì sao chùa Dâu trở thành “ngôi chùa mẹ” của xứ Kinh Bắc, lưu giữ, bảo tồn những giá trị tâm linh từ ngàn đời trước.

Ngoài việc thờ cúng Pháp Vân, chùa Dâu còn là nơi phản ánh sự dung hòa đặc sắc giữa tín ngưỡng dân gian và Phật giáo. Những câu chuyện huyền thoại về Man Nương – người mẹ sinh ra Pháp Vân, cùng sự xuất hiện của nhà sư Ấn Độ Khâu Đà La trong quá trình truyền bá đạo Phật vào nước ta, góp phần làm sâu sắc thêm nét linh thiêng và ý nghĩa lịch sử của ngôi chùa này. Chùa Dâu không chỉ là biểu tượng tâm linh mà còn là điểm đến văn hóa, nơi hội tụ lòng tin, niềm hy vọng và khát vọng chinh phục thiên nhiên của người Việt cổ, minh chứng cho sự phát triển rực rỡ của nền văn minh nông nghiệp lúa nước ven sông Hồng.