Lễ cúng ông Công ông Táo là một nét văn hóa đặc trưng của người Việt Nam, được tổ chức vào ngày 23 tháng Chạp hàng năm theo lịch âm. Vào ngày này, các gia đình chuẩn bị mâm lễ gồm: hương hoa, quả tươi, bánh trái, giấy vàng mã, và đặc biệt là ba con cá chép để tiễn Táo quân về trời. Việc cúng ông Táo không chỉ thể hiện lòng biết ơn mà còn gửi gắm mong ước cho một năm mới an lành, hạnh phúc. Theo truyền thuyết, ông Công ông Táo là ba vị thần cai quản việc bếp núc trong mỗi gia đình, ghi nhận mọi việc thiện ác và mang về trời báo cáo Ngọc Hoàng. Chính vì thế, lễ cúng luôn được các gia đình thực hiện trang trọng, cẩn thận như một nghi thức khởi đầu cho chuỗi hoạt động đón Tết.

Ý nghĩa của lễ cúng ông Công ông Táo còn nằm ở cách giáo dục truyền thống, đề cao sự biết ơn và lòng thành kính đối với các bậc thần linh cai quản cuộc sống hàng ngày. Một số vùng miền chọn thời điểm cúng từ sáng sớm đến trước 12 giờ trưa ngày hai ba, tượng trưng cho việc tiễn đưa ông Táo về trời kịp thời để họ có đủ thời gian báo cáo. Bên cạnh đó, cá chép là loài vật không thể thiếu trên bàn lễ vì gắn liền với hình ảnh vượt vũ môn hóa rồng, biểu tượng cho sự kiên trì và may mắn, cầu mong mọi điều tốt đẹp đến với gia đình trong năm mới. Sau khi làm lễ, cá chép thường được phóng sinh ra sông, hồ, mang ý nghĩa hồi hướng, giải thoát và tạo thêm phước đức cho cả nhà.

Không chỉ đơn thuần là một nghi lễ tâm linh, cúng ông Công ông Táo còn góp phần gắn kết các thành viên trong gia đình, nhắc nhở mọi người tự soi lại mình để chuẩn bị cho một năm mới nhiều điều tốt đẹp. Những ngày này, không khí trong mỗi ngôi nhà thường rất ấm áp với cảnh quây quần, cùng nhau chuẩn bị lễ vật, lau dọn bàn thờ và trò chuyện về những dự định tương lai. Lễ cúng cũng nhấn mạnh giá trị “nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm”, thúc đẩy mọi người dành thời gian dọn dẹp nhà cửa, tạo không gian tươi mới để đón Tết. Qua nhiều thế hệ, lễ ông Công ông Táo vẫn giữ nguyên ý nghĩa, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.