Trạng nguyên nhỏ tuổi nhất trong lịch sử Việt Nam là Nguyễn Hiền, người quê ở làng Duyên A, xã Nam Trực, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định. Theo sử sách ghi chép, ông sinh năm 1234, đỗ Trạng nguyên vào năm 1247 khi mới 13 tuổi dưới triều đại nhà Trần. Đây là một sự kiện đặc biệt bởi trong các kỳ thi Hương, thi Hội và thi Đình thời phong kiến, phần lớn thí sinh đều là những người trưởng thành, có vốn kiến thức dày dạn. Việc Nguyễn Hiền đỗ đạt khi còn rất trẻ khiến ông được kính trọng và ngợi ca về trí tuệ bẩm sinh cùng tinh thần hiếu học.

Nguyễn Hiền không chỉ nổi bật bởi thành tích học tập xuất sắc mà còn là tấm gương vượt khó của thời đại. Ông sinh ra trong một gia đình nghèo, điều kiện học hành hạn chế, từ nhỏ đã phải vừa chăn trâu, vừa tranh thủ đọc sách, học chữ. Dù vậy, nhờ lòng ham học và trí thông minh phi thường, Nguyễn Hiền nhanh chóng tiếp thu các kiến thức Nho học, vượt xa bạn bè đồng trang lứa. Sau khi đỗ Trạng nguyên, ông được triều đình trọng dụng và tham gia vào việc soạn thảo nhiều sách vở quan trọng cho đất nước, đóng góp lớn cho nền giáo dục và văn hóa thời Trần.

Tấm gương học tập và thành tựu của Nguyễn Hiền đã trở thành nguồn cảm hứng cho bao thế hệ sau. Dân gian lưu truyền nhiều câu chuyện về trí tuệ sắc sảo, khả năng ứng đối linh hoạt và óc sáng tạo của ông. Trong tâm thức người Việt, Nguyễn Hiền không chỉ là vị Trạng nguyên nhỏ tuổi nhất mà còn là biểu tượng của nghị lực, lòng kiên trì và khát vọng vươn lên để thay đổi số phận. Tên tuổi của ông được lưu lại trong lịch sử, nhắc nhở mọi người rằng tuổi tác không phải là rào cản nếu biết cố gắng vượt qua mọi khó khăn, thử thách trên đường tương lai.