Hỏa táng nguyên xương là một phương pháp xử lý thi hài mà trong đó, quá trình hỏa táng được thực hiện với mục đích giữ lại các phần xương còn nguyên vẹn về kích thước và hình dạng tương đối lớn sau khi hoàn tất. Đây là cách làm truyền thống ở một số nền văn hóa hoặc tôn giáo, nhằm đảm bảo rằng thân nhân có thể thu lượm, bảo quản và thờ cúng tro cốt cùng các mảnh xương của người đã khuất. Việc này mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng thành kính, tưởng nhớ và gìn giữ những di vật cuối cùng của người đã mất như một sợi dây liên kết giữa các thế hệ trong gia đình.

Khác với phương pháp hỏa táng tiêu chuẩn vốn chủ yếu nghiền nhỏ hoặc xử lý thêm để thu được phần tro mịn, hỏa táng nguyên xương chú trọng đến việc bảo toàn cấu trúc xương lớn nhất có thể. Sau khi quá trình hỏa táng kết thúc, thân nhân sẽ nhận lại phần xương cháy dở, thường là những đoạn xương dài, xương sọ hoặc xương chậu còn sót lại dưới dạng lớn, chưa bị nghiền nát. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc thờ cúng linh thiêng theo tập tục, như cho vào hũ sành, lưu giữ tại nhà hoặc xây kim tĩnh trong khu mộ gia đình. Ngoài ra, theo quan niệm của một số địa phương, việc giữ lại nguyên xương còn giúp linh hồn người mất dễ dàng đoàn tụ với tổ tiên, mang lại bình an cho gia đình.

Trong thực tế, việc lựa chọn hỏa táng nguyên xương hay nghiền nhỏ tro cốt phụ thuộc rất nhiều vào phong tục tập quán, tín ngưỡng cũng như nguyện vọng của người mất và thân nhân. Tuy nhiên, hỏa táng nguyên xương đòi hỏi các cơ sở dịch vụ hỏa táng phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kỹ thuật, quy trình thu gom cũng như phương tiện bảo quản để hạn chế tác động và giữ nguyên trạng phần xương. Chính vì thế, dịch vụ này không phổ biến rộng rãi mà thường tập trung ở những nơi có nhu cầu đặc thù, gắn liền với truyền thống văn hóa của từng địa phương hay tộc người. Việc tìm hiểu, tôn trọng và thực hiện đúng các nghi lễ liên quan cũng chính là cách thể hiện đạo hiếu, trân quý giá trị tinh thần và gìn giữ bản sắc cho các thế hệ mai sau.