Dân số Nhật Bản hiện nay ước tính vào khoảng 124 triệu người, nhưng con số này đang có xu hướng giảm dần qua các năm do tỷ lệ sinh thấp kéo dài và dân số già hóa nhanh. Theo các báo cáo của Cục Thống kê Nhật Bản, kể từ những năm 2010, Nhật Bản liên tục ghi nhận hiện tượng giảm dân số, đặc biệt là trong độ tuổi lao động. Đây là một vấn đề lớn mà xã hội Nhật Bản đang đối mặt, ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt kinh tế, xã hội như thiếu hụt nguồn lao động, áp lực lên hệ thống an sinh xã hội và quỹ hưu trí. Nhiều chuyên gia dự báo trong vài thập kỷ tới, dân số Nhật Bản có thể tiếp tục giảm mạnh nếu không có sự cải thiện đáng kể về tỷ lệ sinh hoặc gia tăng nhập cư.

Một thực trạng nổi bật khác của dân số Nhật Bản là tình trạng già hóa cực kỳ nghiêm trọng. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ người trên 65 tuổi chiếm hơn 28% tổng dân số, đưa Nhật Bản trở thành quốc gia có tỷ lệ người cao tuổi lớn nhất thế giới. Việc dân số già hóa nhanh thúc đẩy nhu cầu mở rộng các dịch vụ chăm sóc người già, phát triển công nghệ hỗ trợ sức khỏe và tạo áp lực lên các nguồn lực y tế. Điều này cũng buộc chính phủ phải đưa ra các chính sách thúc đẩy sinh đẻ, khuyến khích phụ nữ tham gia lao động và từng bước xem xét mở rộng cánh cửa cho lao động nước ngoài vào Nhật Bản nhằm bù đắp sự thiếu hụt nhân lực.

Những thay đổi về cơ cấu dân số không chỉ ảnh hưởng đến thị trường việc làm mà còn tác động mạnh đến thói quen tiêu dùng, mô hình giáo dục và định hướng phát triển của đất nước. Dân số giảm khiến nhiều khu vực nông thôn ngày càng vắng vẻ, trường học đóng cửa do thiếu học sinh và tình trạng đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ hơn ở các thành phố lớn. Đứng trước thách thức này, Nhật Bản đang từng bước cải cách toàn diện trong các lĩnh vực như giáo dục, phúc lợi xã hội và kinh tế để thích ứng với thực tế nhân khẩu học mới và hướng tới xây dựng một xã hội năng động, sáng tạo trên nền tảng dân số ổn định và phát triển bền vững.