Hát quan họ cổ là một hình thức dân ca đặc sắc của vùng Kinh Bắc, nay thuộc hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang. Những làn điệu quan họ cổ không chỉ nổi bật bởi giai điệu trữ tình, sâu lắng mà còn mang đậm nét văn hóa truyền thống của người dân nơi đây. Được biểu diễn bởi các liền anh, liền chị, hát quan họ cổ thường được tổ chức vào dịp lễ hội đầu xuân, tạo nên không khí vui tươi, ấm áp, gắn kết cộng đồng. Đặc điểm nổi bật của quan họ cổ là hình thức hát đối đáp, khi nam nữ thay phiên nhau thể hiện từng câu hát, lời ca thường nhẹ nhàng, tình cảm nhưng chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu xa về tình yêu, đời sống và đạo lý con người.

Những bài hát quan họ cổ được truyền miệng từ thế hệ này sang thế hệ khác, giữ nguyên vẹn nét đẹp tinh tế trong cả lời ca và cách hát. Các làn điệu như "Ngồi tựa mạn thuyền", "Còn duyên", "Người ơi người ở đừng về" đã trở thành những biểu tượng bất hủ của dòng nhạc dân gian này. Người hát quan họ cổ thường hát mềm mại, uyển chuyển, kết hợp với kỹ thuật ngân nga, luyến láy tài tình. Mỗi câu hát không chỉ là sự giao lưu âm nhạc mà còn là cuộc trò chuyện ý nhị, kín đáo giữa các chàng trai, cô gái, gửi gắm bao tâm tư, khát vọng và cả sự tinh tế trong ứng xử.

Quan họ cổ còn mang ý nghĩa xã hội sâu rộng, phản ánh sự đoàn kết, tương thân tương ái và lòng hiếu khách của người Kinh Bắc. Không chỉ dừng lại ở giá trị nghệ thuật, hát quan họ cổ còn là sợi dây kết nối tâm hồn, nuôi dưỡng bản sắc văn hóa dân tộc. Hiện nay, dù có nhiều thay đổi của xã hội hiện đại, hát quan họ cổ vẫn được người dân gìn giữ, phát huy, trở thành di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO công nhận. Với sức sống bền bỉ, quan họ cổ vẫn vang mãi trong trái tim mỗi người Việt, kể về câu chuyện quê hương, về con người và phong tục đẹp của vùng đất Bắc Ninh - Bắc Giang truyền thống.