Cúng tất niên là một trong những nghi lễ quan trọng của người Việt Nam, thường được tổ chức vào dịp cuối năm âm lịch. Thông thường, các gia đình sẽ tiến hành lễ cúng tất niên vào ngày 29 hoặc 30 tháng Chạp âm lịch, tức là 29 hay 30 tháng cuối cùng của năm theo lịch âm. Nếu năm đó thiếu thì chỉ có ngày 29, còn nếu dư thì sẽ có ngày 30. Việc chọn ngày cúng còn tùy thuộc vào thời gian rảnh của các thành viên trong gia đình, nhưng đa số đều cố gắng thực hiện vào buổi chiều hoặc tối, trước thềm giao thừa để toàn thể các thành viên có thể sum họp đông đủ.

Lễ cúng tất niên không chỉ là dịp để tri ân tổ tiên, cầu phúc cho gia đình mà còn mang ý nghĩa tổng kết lại một năm cũ và chào đón năm mới. Trên bàn thờ gia tiên, các vật phẩm như hoa quả, bánh chưng, trà rượu, mâm cổ truyền với các món ăn đặc trưng của ngày Tết được bày biện chu đáo. Mỗi gia đình sẽ chuẩn bị lễ vật tùy theo điều kiện kinh tế, nhưng quan trọng nhất là lòng thành kính thể hiện trong từng nghi thức cúng và lời khấn gửi tới tổ tiên, mong mỏi những điều tốt đẹp đến trong năm mới.

Không chỉ ở các gia đình, việc cúng tất niên còn được tổ chức ở các công ty, nhà xưởng, trường học, cơ quan với quy mô lớn nhỏ khác nhau. Thường lễ cúng tại cơ quan, doanh nghiệp sẽ diễn ra sớm hơn, từ ngày 23 tháng Chạp trở đi, kết hợp cùng tiệc liên hoan nhằm tri ân nhân viên sau một năm làm việc. Dù tổ chức ở đâu, ngày cúng tất niên vẫn mang giá trị tinh thần to lớn, tạo nên không khí đoàn tụ, ấm áp và khơi dậy lòng hướng về những giá trị truyền thống của dân tộc trước khi bước sang năm mới.