Nghĩa vụ dân sự là một trong những chế định quan trọng của pháp luật dân sự, quy định về trách nhiệm của các chủ thể trong quan hệ dân sự. Nghĩa vụ dân sự phát sinh khi các chủ thể tham gia vào các giao dịch như hợp đồng mua bán, vay mượn tài sản, bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng hoặc thực hiện hành vi gây thiệt hại cho người khác. Theo quy định của Bộ luật Dân sự Việt Nam, nghĩa vụ dân sự là việc mà theo đó, một hay nhiều bên gọi là bên có nghĩa vụ phải chuyển giao vật, chuyển giao quyền, trả tiền hoặc giấy tờ, thực hiện công việc hoặc không thực hiện công việc nhất định vì lợi ích của một hoặc nhiều bên khác, gọi là bên có quyền.

Mỗi loại nghĩa vụ dân sự đều có đặc điểm riêng biệt nhưng nhìn chung đều hướng tới mục đích bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia quan hệ pháp luật dân sự, cũng như bảo vệ lợi ích chung của toàn xã hội. Trong trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc không thực hiện đúng cam kết, bên có quyền có thể yêu cầu tòa án can thiệp hoặc sử dụng các biện pháp cưỡng chế để bảo đảm quyền lợi của mình. Điều này tạo ra cơ sở pháp lý vững chắc cho các chủ thể trong hoạt động dân sự, nâng cao trách nhiệm cũng như ý thức tuân thủ pháp luật của mỗi cá nhân, tổ chức trong các giao kết, thỏa thuận dân sự.

Ngoài ra, nghĩa vụ dân sự còn góp phần nâng cao hiệu quả của các giao dịch dân sự và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội nói chung. Thông qua việc thực hiện đầy đủ và đúng nghĩa vụ, các bên có thể xây dựng lòng tin, tạo môi trường pháp lý minh bạch, an toàn để phát triển các quan hệ hợp tác lâu dài. Bên cạnh đó, pháp luật dân sự cũng quy định rõ về thứ tự thanh toán nghĩa vụ, miễn, giảm nghĩa vụ, chuyển giao nghĩa vụ, đảm bảo phù hợp với thực tiễn phát sinh các trường hợp cụ thể trong đời sống. Nhờ đó, nghĩa vụ dân sự trở thành công cụ quan trọng để điều chỉnh các mối quan hệ dân sự, hướng đến sự công bằng và ổn định trong xã hội.