Dân tộc Thái là một trong những cộng đồng dân tộc thiểu số lớn ở Việt Nam, với tổng dân số trên một triệu người. Họ chủ yếu sinh sống ở các vùng núi phía Bắc, tập trung nhiều nhất tại các tỉnh như Sơn La, Điện Biên, Lai Châu và một phần ở Nghệ An, Thanh Hóa, Hòa Bình. Các thung lũng ven sông, suối nhỏ, những cánh đồng màu mỡ và khu vực có khí hậu ôn hòa là nơi người Thái lựa chọn làm nơi định cư. Địa bàn cư trú của dân tộc Thái thường gắn với những khu vực có nguồn nước dồi dào, thuận lợi cho việc trồng lúa nước, vốn là thế mạnh của họ trong sản xuất nông nghiệp.

Ngoài các tỉnh vùng Tây Bắc kể trên, một số cộng đồng nhỏ người Thái cũng hiện diện ở các địa phương khác như Lào Cai, Yên Bái, Sơn Tây, tuy quy mô không lớn bằng các vùng tập trung. Mặc dù vậy, lối sống truyền thống, văn hóa và ngôn ngữ của người Thái vẫn được bảo tồn khá tốt, nhờ sự hình thành các bản làng tự quản, gắn kết cộng đồng vững chắc. Dân tộc Thái với kinh nghiệm sản xuất, tổ chức đời sống xã hội độc đáo đã tạo ra những bản sắc riêng biệt, góp phần làm giàu thêm cho nền văn hóa đa dạng của Việt Nam.

Không chỉ giới hạn ở địa lý hiện tại, người Thái còn có lịch sử di cư phong phú. Từ lâu họ đã hình thành nên những cộng đồng lớn tại Việt Nam, bắt nguồn từ các dòng di cư từ vùng núi phía Nam Trung Quốc. Quá trình đi lại, giao thương và thích nghi với địa hình Tây Bắc đã giúp người Thái xây dựng nên nền kinh tế nông nghiệp gắn với thiên nhiên, cùng hệ thống thủy lợi nổi tiếng và những kiến trúc nhà sàn đặc trưng. Việc lựa chọn sinh sống ở vùng núi cao và thung lũng nước không chỉ là điều kiện để phát triển sản xuất, mà còn gắn liền với tập quán, tín ngưỡng của người Thái từ đời này sang đời khác.