Kiến trúc Phật giáo Việt Nam là sự kết hợp hài hòa giữa nét đẹp truyền thống bản địa và tinh thần tôn giáo phương Đông. Các ngôi chùa Việt thường được xây dựng gắn liền với cảnh quan thiên nhiên, có thể nằm bên sườn núi, cạnh dòng sông hoặc giữa ruộng đồng, tạo nên một không gian thanh tịnh, gần gũi. Mỗi ngôi chùa đều chứa đựng nhiều yếu tố kiến trúc đặc trưng như mái ngói cong vút, hàng rồng phượng chạm khắc tinh xảo, cổng Tam Quan uy nghi cùng hệ thống hành lang bao quanh sân trung tâm. Vật liệu truyền thống như gỗ, đá, gốm và ngói đỏ càng làm nổi bật nét giản dị mà sâu lắng của kiến trúc chùa Việt.

Ngoài phong cách kiến trúc, chùa Việt còn mang ý nghĩa biểu tượng tinh thần và văn hóa sâu sắc. Mỗi chi tiết, hoa văn trang trí trong chùa đều có ý nghĩa riêng, hướng về giáo lý nhà Phật và triết lý nhân sinh của người Việt. Từ tượng Phật A Di Đà, Quan Thế Âm Bồ Tát đến các bức phù điêu, câu đối chữ Hán trên cột chùa, tất cả góp phần tái hiện một thế giới lung linh của lòng tin tôn giáo và truyền thống dân tộc. Đặc biệt, hoạt động lễ hội tại các ngôi chùa lớn như chùa Một Cột, chùa Bái Đính hay chùa Hương không chỉ thu hút đông đảo Phật tử mà còn trở thành nơi lưu giữ, phát triển các giá trị văn hóa nghìn năm của dân tộc.

Kiến trúc Phật giáo Việt Nam còn phản ánh rõ nét quá trình tiếp biến văn hóa qua các triều đại lịch sử. Từ thời Lý – Trần với sự xuất hiện của những công trình quy mô lớn, đường nét mềm mại, cột đá vững chắc cho đến thời Nguyễn với những chạm khắc cầu kỳ, tinh xảo và kiểu dáng phong phú hơn. Sự kế thừa và sáng tạo này đã tạo nên diện mạo đa dạng của chùa Việt, góp phần làm nổi bật nét riêng trong tổng thể kiến trúc Phật giáo Á Đông. Nhờ đó, kiến trúc Phật giáo Việt Nam không chỉ giữ gìn giá trị tâm linh mà còn khẳng định vị trí quan trọng trong kho tàng văn hóa nghệ thuật của dân tộc.