Ban xuất huyết dị ứng (Henoch-Schönlein purpura – HSP) là một bệnh lý viêm mạch máu nhỏ, thường gặp nhất ở trẻ em nhưng cũng có thể xuất hiện ở người lớn. Bệnh đặc trưng bởi hiện tượng xuất huyết dưới da tạo thành các nốt ban dạng chấm hoặc mảng màu đỏ tím, nổi rõ ở các vùng chịu tác động trọng lượng nhiều như mặt trước hai cẳng chân, quanh mắt cá chân và mông. Ngoài biểu hiện trên da, ban xuất huyết dị ứng còn có thể phối hợp với các triệu chứng quan trọng khác như đau bụng, đau khớp và tổn thương thận. Đau bụng thường xuất hiện ở khoảng một nửa số trường hợp và đôi khi kèm theo tiêu chảy, nôn hoặc có thể tiêu ra máu, đây được xem là dấu hiệu cảnh báo biến chứng cần đặc biệt chú ý.

Nguyên nhân chính xác của ban xuất huyết dị ứng chưa được biết rõ, tuy nhiên người ta nhận thấy có sự liên quan đến tình trạng nhiễm trùng hô hấp trên, nhất là sau khi mắc các bệnh cảm cúm, viêm họng do liên cầu khuẩn. Một số yếu tố khác như tiêm chủng, thuốc men, thực phẩm hoặc côn trùng đốt cũng được cho là có vai trò kích hoạt quá trình đáp ứng miễn dịch bất thường này. Quá trình viêm mạch máu nhỏ khiến các thành mạch tăng tính thấm, máu và các thành phần dịch thoát ra khỏi lòng mạch lan tỏa vào mô xung quanh, tạo nên các ban xuất huyết đặc trưng cũng như phức hợp triệu chứng ở nhiều cơ quan khác nhau.

Việc chẩn đoán ban xuất huyết dị ứng dựa chủ yếu vào lâm sàng kết hợp với các tiêu chí quốc tế, trong đó dấu hiệu ban xuất huyết dạng chấm/mảng không mất khi ấn là bắt buộc, đồng thời loại trừ các nguyên nhân xuất huyết khác. Điều trị bệnh chủ yếu mang tính nâng đỡ, dùng thuốc giảm đau, chống viêm không steroid và chăm sóc tại nhà cho các trường hợp nhẹ; corticosteroid chỉ được chỉ định ở trường hợp nặng có tổn thương thận, tiêu hóa kéo dài hoặc nguy cơ biến chứng cao. Tiên lượng bệnh thường tốt, phần lớn triệu chứng tự giới hạn trong vài tuần mà không để lại di chứng lâu dài, tuy nhiên vẫn cần theo dõi sát để phát hiện và xử trí kịp thời nếu xuất hiện biến chứng nguy hiểm, đặc biệt liên quan đến thận.