Nguyễn Trãi là một trong những danh nhân văn hóa kiệt xuất nhất trong lịch sử Việt Nam. Sinh năm 1380 tại Thăng Long, ông nổi bật với cả tài năng văn chương, trí tuệ chính trị và lòng yêu nước sâu sắc. Cuộc đời Nguyễn Trãi gắn liền với những biến động lớn của xã hội, từ lúc giúp Lê Lợi khởi nghĩa Lam Sơn đến khi bị oan vụ Lệ Chi Viên. Là một bậc đại học sĩ, ông không chỉ hiến kế cho công cuộc đánh đuổi giặc Minh mà còn góp phần xây dựng nền móng chính trị, tư tưởng cho đất nước. Tấm lòng vì dân, vì nước của Nguyễn Trãi được thể hiện rõ qua tác phẩm “Bình Ngô đại cáo”, bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc Việt Nam, với ngôn từ hào hùng, đầy sức lay động.

Về học thuật và văn chương, di sản của Nguyễn Trãi cực kỳ đồ sộ, đa dạng. Các sáng tác của ông như “Quốc âm thi tập”, “Ức Trai thi tập”, “Dư địa chí” phong phú về nội dung, hình thức, đồng thời giàu tính nhân văn, trí tuệ. Nguyễn Trãi chủ trương lấy dân làm gốc, đặt quyền lợi của nhân dân lên trên hết, phản ánh ý chí và khát vọng tự do, hòa bình mạnh mẽ của thời đại. Ông đưa ngôn ngữ thuần Việt vào thơ ca, góp phần phát triển nền văn học dân tộc. Đặc biệt, trong lời thơ, ông thể hiện sự đồng cảm sâu sắc với cảnh đời lầm than, nhấn mạnh trách nhiệm của người cầm quyền đối với dân chúng. Những giá trị ấy vẫn còn nguyên vẹn sức sống, truyền cảm hứng vượt thời gian cho nhiều thế hệ.

Cuộc đời Nguyễn Trãi, dù trải qua nhiều biến cố thăng trầm, vẫn luôn sáng ngời khí phách và đạo lý. Ông mất khi chưa minh oan, nhưng tấm gương trung nghĩa, sự nghiệp văn chương, tư tưởng yêu nước của ông rồi cũng được hậu thế phục hồi, suy tôn. Năm 1980, UNESCO đã công nhận ông là Danh nhân văn hóa thế giới, điều đó cho thấy Nguyễn Trãi không chỉ là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam mà còn là biểu tượng tri thức, tư tưởng nhân văn của toàn nhân loại. Tinh thần “Ức Trai tâm thượng quang khuê tảo” mãi còn soi sáng, nhắc nhở mỗi người hướng về chân lý, sự nhân ái và cống hiến cho cộng đồng.