Nhạc ngũ cung là một đặc trưng nổi bật trong âm nhạc truyền thống Việt Nam, có vai trò quan trọng trong việc hình thành cá tính âm nhạc dân tộc. Hệ thống ngũ cung bao gồm năm bậc: Hò, Xự, Xang, Xê, Cống (đôi khi còn bổ sung các bậc phụ như Líu hoặc U). Cấu trúc này không chỉ định hình giai điệu của các bài dân ca, hò, lý mà còn tạo nên sự khác biệt rõ nét giữa âm nhạc Việt Nam và nhiều nền âm nhạc khác dựa trên hệ thống âm giai thất cung quen thuộc của phương Tây. Chính vì chỉ sử dụng năm bậc âm chủ đạo nên từng giai điệu hay câu hát dân gian Việt Nam đều mang âm hưởng trong trẻo, giản dị nhưng lại rất sâu sắc, chạm đến cảm xúc người nghe.

Với nhạc ngũ cung, mỗi điệu lý, điệu hò ở từng vùng miền đều được biến hóa phong phú, nhưng lại luôn giữ được cốt lõi âm thanh thân thuộc của dân tộc. Từng câu ví dặm xứ Nghệ, quan họ Bắc Ninh hay điệu lý Nam Bộ đều dựa trên các bậc âm này để tạo nên những giai điệu cuốn hút, đậm đà bản sắc quê hương. Nếu như ở miền Bắc, nhạc ngũ cung cho ta cảm giác trang nhã, nhẹ nhàng thì ở miền Trung lại thấm đượm nỗi niềm, còn ở miền Nam lại rộn ràng, tươi vui. Nhờ đó, ngũ cung trở thành “chất keo” gắn kết những tâm hồn người Việt qua từng thế hệ, dù nơi đâu cũng dễ nhận ra nét nhạc truyền thống đặc trưng ấy.

Không chỉ dừng lại ở nhạc truyền thống, ngũ cung còn ảnh hưởng mạnh mẽ tới các sáng tác đương đại. Nhiều nhạc sĩ Việt Nam đã sử dụng chất liệu ngũ cung để làm mới các ca khúc hiện đại, kết hợp với hòa âm phương Tây, tạo ra màu sắc độc đáo. Điều này giúp nhạc Việt vừa bắt kịp xu hướng phát triển âm nhạc toàn cầu, vừa bảo tồn được giá trị văn hóa dân tộc. Nhờ sự linh hoạt và khả năng thích nghi cao, nhạc ngũ cung vẫn giữ được sức sống lâu bền, tiếp tục truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ yêu âm nhạc trên khắp mọi miền đất nước.