Tiểu thuyết “Cháy” của Vũ Trọng Phụng là một tác phẩm đặc sắc phản ánh sâu sắc bức tranh xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XX. Trong “Cháy”, Vũ Trọng Phụng không chỉ ghi lại hiện thực mà còn thể hiện con mắt phê phán sâu cay với những nghịch cảnh, những bi kịch của đời sống. Mỗi nhân vật trong truyện đều đại diện cho một kiểu người, một tầng lớp xã hội bị bủa vây bởi những định kiến, những dục vọng và sự tha hóa của thời cuộc. Lối kể chuyện của ông linh hoạt, đa chiều, đưa người đọc lạc vào thế giới của những con người đang vật lộn với chính bản thân và ngoại cảnh, để rồi cuối cùng cũng chỉ còn tro tàn cháy bỏng của kiếp người.

Chất hiện thực trong “Cháy” không khô khan mà đầy sức sống thông qua từng chi tiết chân thực, từng xung đột gay gắt giữa lý tưởng và thực tế. Dưới ngòi bút của Vũ Trọng Phụng, mọi thứ đều được mổ xẻ không khoan nhượng: từ đói nghèo, bệnh tật, cho đến lòng tham, sự giả dối và những ước vọng bí bách. Giá trị nhân văn của tác phẩm không nằm đơn thuần ở việc tố cáo một xã hội mục ruỗng, mà còn ở tinh thần nhân đạo cảm động, khơi dậy nỗi day dứt về số phận con người nhỏ bé. “Cháy” vì thế không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn hàm chứa nhiều ẩn dụ sâu xa về sự bức bối, bùng nổ và khát khao đổi thay.

Tác phẩm của Vũ Trọng Phụng nêu bật tài năng xuất sắc trong miêu tả tâm lý nhân vật và xây dựng tình huống truyện. Những đoạn văn sắc bén, đầy ám ảnh như nhấn mạnh thêm sức mạnh ngôn từ và tư duy hiện đại của nhà văn. Đọc “Cháy”, người ta không khỏi xúc động trước tình cảnh éo le, sự đau khổ và đồng thời nhận ra khát vọng sống âm ỉ đến khôn nguôi. Chính sự giao hòa giữa ngòi bút hiện thực và tinh thần nhân bản làm nên giá trị sống mãnh liệt, giúp “Cháy” trở thành một trong những tác phẩm tiêu biểu, góp phần khẳng định vị trí quan trọng của Vũ Trọng Phụng trong nền văn học hiện đại Việt Nam.