Phê bình văn học Việt Nam hiện đại là lĩnh vực tiếp nối truyền thống phê bình nhưng đồng thời mang nhiều nét đổi mới quan trọng về phương pháp và tư duy. Trong thời kỳ hiện đại hóa, sự phát triển của các trường phái phê bình như phê bình xã hội, lịch sử, tâm lý, hình thức song song với ảnh hưởng của chủ nghĩa hiện thực, hiện đại chủ nghĩa và hậu hiện đại đã làm cho nền phê bình ngày càng đa dạng. Phê bình, thay vì chỉ dừng lại ở việc phân tích, lý giải ý nghĩa tác phẩm, đã mở rộng phạm vi sang lĩnh vực nghiên cứu tác động của văn bản đối với độc giả, quá trình tiếp nhận và xây dựng giá trị thẩm mỹ mới. Tuy nhiên, không hiếm nhà phê bình còn bị bó buộc bởi những định hướng ý thức hệ hoặc thiếu sự dũng cảm nhận diện những yếu kém bản thân của nền văn học đương đại.

Nhận xét về thực trạng phê bình đương đại, có thể thấy rằng bên cạnh những tiếng nói sắc bén, giàu tính học thuật như Trần Đình Sử, Đặng Anh Đào, Nguyễn Đăng Mạnh vẫn tồn tại không ít hiện tượng “phê bình xuôi chiều”, thiên về khen ngợi hoặc bảo vệ quan điểm cá nhân hơn là đối thoại, tranh luận thực chất. Điều này dẫn đến sự khan hiếm những phát hiện mới mẻ, các sáng tạo nghệ thuật chưa được nhìn nhận khách quan dễ bị chìm vào quên lãng. Áp lực từ cơ chế xuất bản, dư luận xã hội cùng tâm lý “an toàn” cũng khiến cho phê bình ít thể hiện cá tính, thua kém vai trò định hướng và tiên phong so với văn học nghệ thuật đích thực. Vì thế, làm mới tư duy phê bình, đẩy mạnh đối thoại, chấp nhận sự khác biệt là bài toán cấp thiết của nền phê bình Việt Nam hiện đại.

Dù còn nhiều hạn chế, phê bình văn học hiện đại Việt Nam vẫn giữ vai trò không thể thay thế trong đời sống văn học nghệ thuật. Nó vừa là công cụ phản biện, điều chỉnh những lệch lạc, vừa là nơi giao lưu tư tưởng, thúc đẩy sáng tạo cho người viết. Trong bối cảnh đa dạng hóa các nguồn thông tin và tăng cường hội nhập quốc tế, phê bình được kỳ vọng trở thành cầu nối vững chắc giữa tác giả, tác phẩm và công chúng, góp phần xây dựng đời sống văn hóa nhân văn, dân chủ. Tuy nhiên, để làm được điều đó, cần sự nỗ lực đổi mới từ chính các nhà phê bình: tự do tư tưởng, nâng cao tri thức lý luận, dám đối diện và trung thực với mọi hiện tượng văn học trong nước lẫn quốc tế.