Cây trà tổ Suối Giàng là một biểu tượng thiêng liêng và đầy tự hào của người dân tộc Mông ở huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái. Là một trong những cây chè cổ thụ có lịch sử hàng trăm năm tuổi, cây trà tổ nằm ở độ cao khoảng 1400 mét so với mực nước biển, thuộc vùng đất Suối Giàng vốn nổi tiếng với khí hậu mát mẻ quanh năm và thổ nhưỡng đặc biệt giàu khoáng chất. Theo truyền thuyết địa phương, cây trà tổ được xem là ông tổ của những cây chè Shan Tuyết cổ thụ nơi đây, không chỉ mang giá trị thời gian mà còn là nơi gửi gắm tâm linh, tín ngưỡng của cộng đồng các hộ gia đình sống dựa vào cây chè. Người dân tin rằng chính nhờ sức sống mãnh liệt và uy nghi của cây trà tổ mà vùng đất Suối Giàng luôn bội thu khi mùa chè về.

Không chỉ dừng lại ở giá trị văn hóa, cây trà tổ Suối Giàng còn là nguồn gen chè quý hiếm đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế và du lịch của địa phương. Những tán cây lớn, gốc xù xì phủ rêu xanh đặc trưng của thời gian, những búp chè non phủ lớp tuyết trắng, tất cả đã tạo nên diện mạo riêng biệt cho chè Shan Tuyết Suối Giàng, hấp dẫn không chỉ du khách mà còn cả các chuyên gia nghiên cứu nông nghiệp trong nước và quốc tế. Sản phẩm trà thu hoạch từ cây tổ và những cây chè lâu đời xung quanh được đánh giá có hương vị đậm đà, giữ nguyên nét tinh khiết của đại ngàn. Mỗi năm, mùa lễ hội trà Suối Giàng diễn ra như dịp tri ân cây trà tổ, đồng thời quảng bá sâu rộng hình ảnh vùng đất trời ban cho sản vật quý giá này ra cộng đồng.

Ngoài ý nghĩa kinh tế, cây trà tổ còn gắn bó mật thiết với đời sống và bản sắc của người Mông ở Suối Giàng. Hội tụ những giá trị truyền thống từ việc hái chè, sao chè cho tới các nghi lễ cúng tổ trà, cây trà tổ trở thành trường tồn cho ký ức tập thể của nhiều thế hệ. Dưới bóng cổ thụ, nhiều câu chuyện, bài hát, điệu múa dân gian được truyền lại, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn và trân trọng hơn những gì mà thiên nhiên ưu ái ban tặng. Nhờ đó, cây trà tổ Suối Giàng không chỉ là cây chè cổ thụ đơn thuần mà còn là biểu tượng bất tử kết nối con người với quá khứ, hiện tại và tương lai của vùng cao Yên Bái.