Dân ca quan họ Bắc Ninh là một thể loại âm nhạc truyền thống đặc sắc của vùng Kinh Bắc, bao gồm tỉnh Bắc Ninh và các vùng lân cận. Được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, quan họ thể hiện rõ nét về đời sống tâm hồn, tình cảm cũng như sự sáng tạo của người Việt. Quan họ bắt nguồn từ những trò hát giao duyên của nam nữ trong các lễ hội, sau này được phát triển thành hình thức nghệ thuật với hệ thống bài bản công phu, lời ca chọn lọc và phong cách trình diễn giàu tính dân tộc. Những làn điệu quan họ thường chất chứa tâm tình, tình yêu đôi lứa cùng ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện sự giao hòa giữa con người với thiên nhiên và cộng đồng làng xã.

Một trong những điểm đặc biệt của dân ca quan họ Bắc Ninh là hình thức hát đối đáp giữa các liền anh và liền chị. Khi hát, các liền chị thường mặc áo tứ thân, che nón quai thao, thể hiện vẻ đẹp duyên dáng, còn các liền anh khoác lên mình chiếc áo dài, khăn xếp, toát lên nét lịch thiệp của người Kinh Bắc. Các câu hát được xây dựng trên nền nhạc ngũ cung đặc trưng, mềm mại và sâu lắng, tạo nên không khí thanh bình, gần gũi và đậm chất dân gian. Ngoài ra, kỹ thuật luyến láy, đối âm và hòa giọng trong quan họ đòi hỏi người hát phải có năng khiếu và luyện tập lâu năm, thể hiện sự tài hoa của nghệ nhân vùng quê Bắc Bộ.

Ngày nay, dân ca quan họ Bắc Ninh không chỉ xuất hiện trong các lễ hội truyền thống như hội Lim, hội làng Diềm mà còn lan tỏa rộng rãi qua sóng truyền hình, sân khấu nghệ thuật, thu hút đông đảo khán giả cả trong nước và quốc tế. Nhiều thế hệ trẻ đã nhiệt tình học hỏi, kế thừa và sáng tạo để giữ gìn giá trị của quan họ trong đời sống hiện đại. Sự gắn bó giữa quan họ với sinh hoạt cộng đồng đã tạo nên bản sắc riêng biệt cho văn hóa Kinh Bắc, góp phần làm phong phú thêm kho tàng âm nhạc dân gian Việt Nam và nâng cao vị thế của văn hóa Việt trên trường quốc tế.