hà nội 12 ngày đêm năm 1972

Trong nhiều thập kỷ qua, quan hệ giữa Iran và Mỹ luôn căng thẳng và phức tạp do nhiều nguyên nhân lịch sử, địa chính trị và ý thức hệ. Sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, mối quan hệ ngoại giao giữa hai nước chính thức bị cắt đứt, kéo theo hàng loạt lệnh trừng phạt, chiến dịch gây áp lực lên Iran của Mỹ, đặc biệt về chương trình hạt nhân và vai trò của Iran tại khu vực Trung Đông. Chính sách của Mỹ đối với Iran thường thay đổi theo từng nhiệm kỳ tổng thống, khi thì tăng cường đàm phán như dưới thời Obama với Thỏa thuận hạt nhân JCPOA, khi lại đẩy mạnh trừng phạt và cô lập Iran như dưới thời Trump. Quá trình này đã hình thành một môi trường bất ổn ở khu vực, đồng thời thúc đẩy Iran phát triển năng lực tự chủ về kinh tế, quân sự và ngoại giao nhằm đối phó với các sức ép từ phương Tây.

Bên cạnh các yếu tố căng thẳng, mối quan hệ Iran – Mỹ cũng có những giai đoạn xuất hiện tín hiệu tích cực, nhất là khi cả hai phía đều nhận thấy lợi ích từ đối thoại và nhượng bộ. Việc ký kết Thỏa thuận hạt nhân năm 2015 được đánh giá là bước ngoặt, góp phần giảm nguy cơ xung đột và tạo tiền đề cho các cuộc đối thoại sâu hơn về các vấn đề an ninh chung. Tuy nhiên, sự rút lui khỏi thỏa thuận của Mỹ vào năm 2018 lại làm tình hình trở nên phức tạp, đẩy mối quan hệ hai nước vào vòng xoáy căng thẳng mới với các biện pháp trừng phạt nghiêm ngặt hơn. Iran đáp trả bằng chính sách làm giàu uranium ở mức cao, củng cố vị trí trong khu vực, gây ra không ít lo ngại cho cộng đồng quốc tế về nguy cơ bùng nổ xung đột.

Điểm nổi bật trong nhận định về quan hệ Iran – Mỹ là cả hai đều ý thức được sức ảnh hưởng vượt ra ngoài phạm vi song phương, tác động lớn đến tương lai chính trị và an ninh của Trung Đông. Mỹ coi Iran là một nhân tố thách thức chiến lược cần bị kiềm chế, trong khi Iran xem Mỹ là đối thủ buộc phải đối đầu nhằm bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia. Mặc dù vẫn diễn ra các động thái leo thang căng thẳng, duy trì đối thoại và tìm kiếm giải pháp hòa bình vẫn là phương án ưu việt nhằm hạn chế nguy cơ chiến sự lan rộng. Tương lai của quan hệ này sẽ còn phụ thuộc lớn vào diễn biến nội bộ, các yếu tố quốc tế cũng như khả năng thích ứng của lãnh đạo hai nước trước các biến động thời cuộc.

Từ khóa: hà nội 12 ngày đêm năm 1972