Protein là một hợp chất hữu cơ phức tạp, được tạo thành từ các đơn vị nhỏ gọi là axit amin. Trong chương trình Sinh học lớp 10, protein được giới thiệu như một thành phần không thể thiếu trong cấu trúc và hoạt động của mọi tế bào sống. Mỗi protein có cấu trúc đặc trưng, phụ thuộc vào trình tự liên kết của các axit amin. Có đến 20 loại axit amin khác nhau tham gia xây dựng nên các phân tử protein, tạo ra sự đa dạng và phong phú về chức năng cho các loại protein. Các protein khác nhau sẽ thực hiện các nhiệm vụ riêng biệt trong cơ thể, ví dụ như cấu tạo nên cơ bắp, xúc tác các phản ứng hóa học (enzyme), hoặc vận chuyển các chất.

Protein giữ vai trò rất quan trọng đối với sinh vật. Chúng có thể đảm nhận chức năng bảo vệ (kháng thể), điều hòa (hormone), vận chuyển (hemoglobin), cấu trúc (collagen, keratin), và cung cấp năng lượng khi cần thiết. Trong tế bào, protein thường hoạt động như các enzyme giúp thúc đẩy quá trình trao đổi chất, làm cho cơ thể hoạt động hiệu quả hơn. Nếu thiếu protein, các hoạt động sống bị ảnh hưởng nghiêm trọng, cơ thể không thể phát triển và duy trì sức khỏe bình thường. Chính vì thế, việc hấp thụ đầy đủ protein trong chế độ ăn uống hàng ngày là rất quan trọng đối với mọi người, đặc biệt là lứa tuổi học sinh đang phát triển.

Sự tổng hợp protein trong tế bào là quá trình phức tạp, bắt đầu từ thông tin di truyền trên ADN. Quá trình này trải qua hai bước chính: phiên mã và dịch mã. Đầu tiên, ADN truyền đạt thông tin cho ARN thông qua quá trình phiên mã. Sau đó, ARN làm nhiệm vụ chỉ đạo tổng hợp chuỗi axit amin thích hợp trong ribosome thông qua quá trình dịch mã. Nhờ có protein, các tế bào mới có thể thực hiện chức năng chuyên biệt, sửa chữa mô tổn thương và tham gia vào quá trình miễn dịch chống lại tác nhân gây bệnh. Qua đó, ta có thể thấy protein không chỉ là vật liệu cấu tạo mà còn đóng vai trò là "người chỉ huy" các hoạt động sống của cơ thể sinh vật.