Động nhị thanh là hiện tượng trong ngôn ngữ nói tiếng Việt, khi một từ được phát âm với hai thanh điệu khác nhau tùy vào vị trí và liên kết trong câu hoặc cụm từ. Đây là một đặc điểm thú vị của tiếng Việt mà không phải ngôn ngữ nào cũng có. Một ví dụ điển hình là từ “sẵn”, khi đứng ở cuối câu thường được đọc nhẹ nhàng là “sẵn˨˩” (thanh nặng), nhưng khi đứng trước một từ khác, như trong cụm “sẵn sàng”, thì âm cuối có xu hướng nâng lên thành “sẵn˧˩˧”, tạo ra nét biến đổi về ngữ điệu. Điều này mang lại hiệu quả giao tiếp rõ rệt, giúp tăng sự linh hoạt, giàu hình thái biểu cảm cho tiếng Việt. Động nhị thanh không chỉ là quy tắc âm vị mà còn phản ánh đặc trưng vùng miền, ảnh hưởng từ thói quen phát âm, tạo nên vẻ đẹp riêng biệt, sinh động cho lời nói hàng ngày.

Sự xuất hiện của động nhị thanh chủ yếu trong giao tiếp bình dị, thân mật, nhất là trong các tình huống không trang trọng. Cách vận dụng động nhị thanh giúp người nói nhấn mạnh ý nghĩa, tạo nhịp điệu ngắt nghỉ tự nhiên, qua đó khiến câu nói trở nên mượt mà, dễ nghe hơn. Đơn cử khi nói: “Anh ấy có đó sẵn”, người nói có thể lên giọng ở từ “sẵn” để biểu thị thêm sự chắc chắn, thân mật hoặc trách móc nhẹ nhàng, tùy vào ngữ cảnh. Ngoài ra, động nhị thanh còn làm phong phú phương thức thể hiện cảm xúc, cung bậc trong tiếng Việt, giúp người bản xứ linh hoạt điều chỉnh nghĩa và cảm xúc thông qua cách lên xuống của thanh điệu, đồng thời làm tăng sự gắn kết giữa các thành viên tham gia hội thoại.

Tuy nhiên, động nhị thanh đôi khi cũng gây khó khăn cho người học tiếng Việt như một ngoại ngữ. Việc phân biệt các thanh điệu đã làm một trở ngại lớn, nên hiểu và sử dụng động nhị thanh tự nhiên trong cuộc hội thoại càng trở nên phức tạp hơn. Dẫu vậy, chính điều này góp phần làm tiếng Việt trở thành ngôn ngữ giàu sắc thái và đa dạng về diễn đạt. Nắm vững và khai thác tốt động nhị thanh sẽ giúp người nói tăng khả năng biểu đạt, làm cho lời nói mềm mại, gần gũi và cuốn hút hơn trong giao tiếp hàng ngày cũng như trong nghệ thuật ngôn từ.