Vấn đề đánh giá lính ngụy tốt hay xấu là một chủ đề lịch sử rất phức tạp, phụ thuộc vào góc nhìn và bối cảnh của từng thời kỳ. Trước hết, cần hiểu rằng "lính ngụy" là cách gọi của những người lính thuộc Quân lực Việt Nam Cộng hòa, thường được sử dụng bởi phía Bắc Việt Nam trong chiến tranh Việt Nam. Đối với nhiều người miền Nam, đặc biệt là gia đình, bạn bè của các quân nhân này, lính ngụy không phải là những người xấu xa hay phản quốc như tuyên truyền một thời. Họ đơn giản là những thanh niên bị cuốn vào vòng xoáy chiến tranh, phải làm nhiệm vụ bảo vệ miền Nam, đối mặt với lựa chọn sinh tử giữa hai bên đối lập. Nhiều binh sĩ đã chiến đấu với tinh thần yêu nước, phục vụ gia đình và cộng đồng của mình.

Về phương diện đạo đức, việc đánh giá ai tốt ai xấu trong chiến tranh luôn tiềm ẩn nhiều cảm xúc và định kiến. Lính ngụy có người tốt, người xấu, giống như bất kỳ tập thể nào trong xã hội. Có những người chỉ bất đắc dĩ phải tham gia chiến tranh, rõ ràng không phải là vì muốn gây ra đau khổ hay tội ác. Tuy nhiên, cũng không thể phủ nhận trong hàng ngũ này có những hành động sai trái, phản nhân đạo dưới áp lực chính trị hoặc hoàn cảnh chiến sự khốc liệt. Trong chiến tranh, danh tính cá nhân thường bị lẫn lộn bởi màu sắc chính trị, nhưng xét trên bình diện con người, mỗi quân nhân đều có nỗi đau, mất mát và hy vọng riêng, không nên chỉ dùng quan điểm đơn chiều để phán xét toàn bộ.

Tóm lại, xem lính ngụy là tốt hay xấu là một vấn đề cần nhìn nhận đa chiều và thấu hiểu tâm lý, hoàn cảnh của con người trong chiến tranh. Lịch sử cần được ghi nhớ đầy đủ để nếu có nhận xét, hãy dựa trên sự thật và lòng bao dung hơn là thù hận. Việc phân định đúng sai trong một cuộc xung đột lớn như chiến tranh Việt Nam không hề đơn giản, bởi mỗi cá nhân đều có quyền được sống và được tôn trọng, bất kể họ đứng ở phía nào của chiến tuyến. Sự trưởng thành của xã hội là biết thừa nhận quá khứ và cùng hướng tới tương lai với cái nhìn nhân văn hơn.