Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982, còn gọi là UNCLOS 1982, là một văn kiện pháp lý quốc tế quan trọng quy định khuôn khổ toàn diện về quyền và nghĩa vụ của các quốc gia trong việc sử dụng, quản lý các vùng biển và đại dương trên toàn thế giới. Được ký kết sau gần một thập kỷ đàm phán với sự tham gia của hơn 160 quốc gia, UNCLOS 1982 đã thay thế các quy định trước đó vốn chưa đủ toàn diện, giúp áp dụng các nguyên tắc thống nhất về lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế (EEZ), thềm lục địa, vùng biển quốc tế và cả các vấn đề liên quan đến bảo vệ môi trường biển. Theo Công ước này, các quốc gia ven biển được xác định rõ phạm vi chủ quyền và quyền tài phán đối với các vùng biển liền kề, qua đó đảm bảo lợi ích quốc gia nhưng vẫn tôn trọng nguyên tắc hợp tác, hoà bình và công bằng quốc tế.

Một điểm nổi bật trong Luật biển 1982 là nguyên tắc cân bằng giữa quyền chủ quyền của các quốc gia ven biển và quyền tự do hàng hải của cộng đồng quốc tế. Công ước quy định các quốc gia có quyền mở rộng lãnh hải tối đa 12 hải lý, vùng đặc quyền kinh tế lên tới 200 hải lý tính từ đường cơ sở, cùng nhiều quyền lợi khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên trên thềm lục địa kéo dài đến 350 hải lý tùy trường hợp. Đồng thời, UNCLOS 1982 cũng đặt ra các nghĩa vụ nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường biển và quản lý bền vững nguồn tài nguyên dưới đáy đại dương. Các tranh chấp liên quan đến diễn giải và áp dụng Công ước sẽ được giải quyết thông qua các cơ chế như Tòa án Luật biển quốc tế và các tổ chức trung gian hoà giải khác nhằm đảm bảo trật tự, an ninh trong lĩnh vực biển và đại dương.

Ngoài ra, UNCLOS 1982 còn thể hiện vai trò nền tảng cho các chính sách đối ngoại của nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước có biển như Việt Nam. Việc tham gia và tuân thủ Công ước không chỉ giúp bảo vệ chủ quyền quốc gia mà còn khẳng định trách nhiệm hội nhập quốc tế của mỗi quốc gia trong vấn đề biển đảo. Đối với các khu vực giàu tranh chấp như Biển Đông, các quy định của Công ước là căn cứ quan trọng để các bên liên quan đối thoại, đàm phán, thúc đẩy giải quyết mâu thuẫn bằng các biện pháp hòa bình theo luật pháp quốc tế. Chính vì vậy, Luật biển năm 1982 của Liên Hợp Quốc được coi là nền tảng pháp lý cơ bản, góp phần duy trì hoà bình, ổn định và phát triển bền vững cho cộng đồng các quốc gia ven biển và quốc tế nói chung.