Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập vào ngày 3 tháng 2 năm 1930 tại Hồng Kông, dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc, tên gọi khác của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bối cảnh lịch sử khi đó là phong trào cách mạng Việt Nam đang dâng cao, nhu cầu tập hợp và thống nhất các lực lượng cách mạng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, do tình hình đàn áp khắc nghiệt của chính quyền thực dân Pháp tại Việt Nam, các nhà cách mạng không thể tổ chức hội nghị thành lập đảng trên quê hương mình. Do đó, địa điểm Hồng Kông đã được lựa chọn làm nơi diễn ra Hội nghị hợp nhất ba tổ chức cộng sản tiêu biểu là Đông Dương Cộng sản Đảng, An Nam Cộng sản Đảng và Đông Dương Cộng sản Liên đoàn.

Hội nghị thành lập Đảng không chỉ là cú hích lớn lao đối với phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Việt Nam mà còn có ý nghĩa lịch sử đặc biệt với toàn khu vực Đông Dương. Sau hội nghị, một chính đảng thống nhất, lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam, đã ra đời nhằm đáp ứng yêu cầu khách quan của lịch sử và nguyện vọng của đông đảo quần chúng nhân dân. Từ dấu mốc quan trọng này, Đảng Cộng sản Việt Nam đã trở thành lực lượng lãnh đạo tiên phong, giữ vai trò trung tâm trong việc lãnh đạo nhân dân tiến hành đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc. Cũng từ đây, con đường cách mạng Việt Nam chuyển sang một giai đoạn phát triển mới, đầy thử thách nhưng cũng tràn đầy hy vọng.

Việc lựa chọn Hồng Kông làm nơi thành lập Đảng đã phản ánh sự tinh nhạy về chiến lược của Nguyễn Ái Quốc và các nhà lãnh đạo tiền bối. Môi trường quốc tế tương đối thuận lợi, cùng với sự giúp đỡ của Quốc tế Cộng sản, đã tạo điều kiện cho sự ra đời chính thức của Đảng Cộng sản Việt Nam. Điểm xuất phát từ Hồng Kông năm 1930 không chỉ mang dấu ấn về mặt địa lý mà còn thể hiện tầm vóc và định hướng quốc tế của phong trào cách mạng Việt Nam, khẳng định vai trò của Việt Nam trong bảng đồ phong trào cộng sản thế giới thời bấy giờ.