Phan Phù Tiên là một tác phẩm phản ánh sâu sắc hiện thực xã hội phong kiến Việt Nam, đồng thời ca ngợi phẩm chất cốt cách, tinh thần hiếu học và lòng nhân ái của con người. Nhân vật Phù Tiên hiện lên với hình ảnh một người học trò nghèo, nhưng lại đầy chí khí và nghị lực. Dù bị đẩy vào những tình huống éo le, thử thách khắc nghiệt của cuộc sống, Phù Tiên vẫn luôn giữ vững ý chí vượt lên trên số phận. Tác phẩm không chỉ miêu tả quá trình học tập gian khổ, mà còn làm nổi bật tấm lòng hiếu thuận, lòng thương người của anh dành cho gia đình, quê hương – những giá trị truyền thống được gìn giữ và lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Khía cạnh độc đáo của Phan Phù Tiên nằm ở việc tác giả lựa chọn bối cảnh giao thời, khi trật tự xã hội và chuẩn mực đạo đức bị thử thách bởi hoàn cảnh khó khăn. Nhân vật chính buộc phải đối mặt với những xung đột nội tâm về lý tưởng và thực tế. Qua từng trang viết, Phan Phù Tiên gửi gắm quan điểm về vai trò của trí tuệ và sự kiên trì trong hành trình đi tới thành công. Những câu chuyện về lòng vị tha, sự dũng cảm trước nghịch cảnh không chỉ khơi gợi niềm cảm hứng cho người đọc mà còn nhấn mạnh giá trị giáo dục, đạo đức mà tác phẩm mong muốn truyền đạt. Sự phát triển của Phù Tiên cũng phản ánh niềm tin rằng mọi cố gắng chân thành rồi sẽ được đền đáp xứng đáng.

Ở bình diện nghệ thuật, Phan Phù Tiên sử dụng lối kể chuyện dung dị, gần gũi; ngôn từ giản dị nhưng giàu hình ảnh và cảm xúc, tạo ra sắc thái riêng biệt cho tác phẩm. Các chi tiết đời thường, những đoạn đối thoại mộc mạc mà ý nghĩa đã củng cố chiều sâu cho tính cách nhân vật, giúp người đọc dễ dàng đồng cảm với hành trình của Phù Tiên. Không gian văn hóa làng quê, sắc màu của cuộc sống thường ngày trở thành nền tảng để khắc họa giá trị nhân văn sâu rộng của truyện. Nhờ đó, Phan Phù Tiên không chỉ là một tác phẩm phản ánh hiện thực xã hội mà còn là tấm gương về nghị lực sống, lòng hướng thiện và sự lan toả sức mạnh tinh thần trong mỗi con người.