Đền Hùng nằm ở xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, là một quần thể di tích lịch sử đặc biệt của Việt Nam, gắn liền với truyền thuyết về các vua Hùng - những người được xem là thủy tổ, mở đầu cho nền văn minh và quốc gia Việt cổ. Lịch sử đền Hùng đã bắt nguồn từ hàng ngàn năm trước và được ghi nhận qua nhiều tài liệu cổ, truyền thuyết dân gian cũng như trong tâm thức của người Việt. Được xây dựng từ thời Lý, trải qua nhiều lần tu bổ, tôn tạo dưới các triều đại Trần, Lê, Nguyễn, cho đến nay Đền Hùng vẫn giữ được nét uy nghi, linh thiêng và trở thành trung tâm tâm linh lớn của cả nước.

Đền Hùng gồm ba khu vực chính: đền Hạ, đền Trung và đền Thượng, mỗi đền đều gắn bó mật thiết với các sự kiện lịch sử, truyền thuyết khác nhau liên quan đến các đời vua Hùng. Đền Hạ là nơi gắn với truyền thuyết mẹ Âu Cơ sinh bọc trăm trứng, đền Trung là nơi các vua Hùng bàn việc nước và đền Thượng là chốn thờ chính, nơi các vua làm lễ tế trời đất, cầu cho mưa thuận gió hòa. Ngoài ra, đền còn nhiều di tích phụ cận như lăng vua Hùng, giếng Ngọc,… tạo nên một không gian linh thiêng, đậm nét văn hóa, là điểm đến thu hút hàng triệu du khách mỗi dịp Giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 âm lịch.

Ý nghĩa của Đền Hùng vượt lên trên giá trị vật chất, trở thành biểu tượng của lòng tự hào dân tộc, tinh thần “uống nước nhớ nguồn” của các thế hệ người Việt. Nơi đây là minh chứng cho cội nguồn dân tộc, gắn kết cộng đồng người Việt ở trong và ngoài nước, nuôi dưỡng truyền thống đoàn kết và lòng biết ơn sâu sắc đối với các bậc tiền nhân. Lễ hội Đền Hùng hàng năm không chỉ là dịp tưởng nhớ các vị vua Hùng, mà còn góp phần bảo tồn, truyền dạy những giá trị văn hóa lâu đời, đưa Đền Hùng trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại do UNESCO công nhận.