Năm 1972, chiến dịch quân sự và chính trị được coi là một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân Việt Nam. Đỉnh cao của năm này là Chiến dịch Điện Biên Phủ trên không, diễn ra từ ngày 18 đến 29 tháng 12 năm 1972 tại miền Bắc. Đây là cuộc đối đầu ác liệt giữa lực lượng phòng không – không quân nhân dân Việt Nam với không quân chiến lược Hoa Kỳ sử dụng máy bay B-52 rải thảm Hà Nội, Hải Phòng và một số tỉnh lân cận. Trong điều kiện vô cùng khó khăn, quân và dân miền Bắc đã lập nên kỳ tích lớn khi bắn rơi nhiều máy bay hiện đại của Mỹ, bảo vệ vững chắc thủ đô Hà Nội và các địa bàn trọng điểm. Chiến thắng này không chỉ mang ý nghĩa quân sự mà còn có ý nghĩa chính trị, ngoại giao sâu sắc, làm thay đổi cục diện của cuộc chiến, tạo sức ép buộc Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán dẫn đến việc ký kết Hiệp định Paris sau đó.

Trước khi diễn ra Chiến dịch Điện Biên Phủ trên không, năm 1972 còn chứng kiến hoạt động quân sự quy mô lớn trên khắp các mặt trận, tiêu biểu là Chiến dịch Xuân - Hè năm 1972 ở miền Nam. Quân giải phóng mở nhiều trận đánh cấp chiến dịch chiến lược như Trị - Thiên, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, với mục tiêu giải phóng các vùng đất rộng lớn, phá vỡ phần lớn hệ thống phòng ngự của quân đội Sài Gòn và đồng minh Mỹ. Việc quân địch bị tổn thất nặng nề, nhiều vòng vây bị phá toang đã góp phần làm suy yếu nghiêm trọng tiềm lực của đối phương, đồng thời tạo thế trận thuận lợi để thúc đẩy giải pháp ngoại giao. Hàng loạt cuộc phản công của đối phương đều thất bại, khiến tinh thần quân ngụy xuống dốc nghiêm trọng và dư luận quốc tế ủng hộ mạnh mẽ cách mạng Việt Nam.

Có thể nói, các chiến dịch năm 1972 đã thể hiện bản lĩnh kiên cường, trí tuệ sáng tạo và ý chí quyết tâm sắt đá của dân tộc Việt Nam trong công cuộc giành lại độc lập, tự do cho đất nước. Không chỉ giành được thắng lợi về mặt quân sự, các chiến dịch này còn mang đậm dấu ấn chính trị - ngoại giao, làm tiền đề cho thắng lợi của Hội nghị Paris năm 1973. Thành công đó trở thành biểu tượng của truyền thống đoàn kết, lòng yêu nước và khát vọng hòa bình bất diệt của nhân dân Việt Nam, đồng thời cổ vũ phong trào đấu tranh chống áp bức, giải phóng dân tộc trên toàn thế giới.