Tia cực tím (UV) là một phần của bức xạ mặt trời mà mắt người không nhìn thấy được, chia thành ba loại chính là UVA, UVB và UVC. Trong đó, tia UVA và UVB có khả năng xuyên qua tầng khí quyển để tiếp xúc trực tiếp lên bề mặt da. Khi da tiếp xúc với tia UV, các tế bào melanocyte ở lớp biểu bì sẽ tăng sản xuất melanin – sắc tố tạo màu cho da – nhằm bảo vệ các tế bào da khỏi bị tổn thương do bức xạ. Nhưng chính việc gia tăng lượng melanin này lại làm cho da bị sạm đi, dẫn đến hiện tượng đen da sau thời gian tiếp xúc với ánh nắng mà không có biện pháp bảo vệ phù hợp.

Quá trình làm đen da do tia UV không diễn ra ngay lập tức mà thường kéo dài từ vài giờ đến vài ngày sau khi tiếp xúc mạnh với ánh nắng. Tùy theo loại tia UV, mức độ gây đen da khác nhau: tia UVA chiếm tỷ lệ cao nhất trong ánh nắng mặt trời và xuyên sâu vào da, góp phần quan trọng khiến da bị lão hóa và sạm màu; tia UVB tuy tác động chủ yếu trên bề mặt da nhưng khả năng gây cháy nắng và tổn thương tế bào melanin cũng không nhỏ, đặc biệt vào khung giờ nắng gắt. Những người có làn da sáng màu, ít melanin thường dễ bị cháy nắng nhưng lâu dài vẫn có thể bị sạm da nếu tiếp xúc thường xuyên với tia UV.

Bên cạnh hiện tượng đen da, việc tiếp xúc lâu dài với tia UV còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe làn da như hình thành đốm nâu, nám, thậm chí tăng nguy cơ ung thư da. Do vậy, chủ động phòng tránh bằng cách sử dụng kem chống nắng, quần áo bảo hộ, kính râm hoặc che chắn khi ra ngoài trời nắng là những giải pháp cần thiết để hạn chế tác động của tia UV lên da. Đối với những ai mong muốn duy trì làn da sáng khỏe, cần chú ý chăm sóc da ngay từ bên trong kết hợp bổ sung dinh dưỡng, đồng thời hạn chế phơi nắng vào các thời điểm tia UV cao trong ngày để bảo vệ làn da tối ưu.