Dân tộc Mèo, còn gọi là H'Mèo hay H'Mông, là một trong những dân tộc thiểu số sinh sống chủ yếu ở vùng núi phía Bắc Việt Nam. Họ có nguồn gốc từ vùng cao nguyên của Trung Quốc, sau đó di cư sang các nước Đông Nam Á như Việt Nam, Lào và Thái Lan vào khoảng cuối thế kỷ XVIII - đầu thế kỷ XIX. Tại Việt Nam, dân tộc này thường tập trung đông đúc ở các tỉnh như Hà Giang, Cao Bằng, Lào Cai, Lai Châu, Sơn La và Điện Biên. Văn hóa của người Mèo nổi bật với các lễ hội truyền thống độc đáo, tiếng nói riêng, trang phục sặc sỡ và nghệ thuật thêu thùa tinh tế, tạo nên một sắc màu văn hóa vô cùng phong phú giữa đại ngàn núi rừng Tây Bắc.

Tên gọi "Mèo" thực chất là cách phát âm biến đổi của từ "Miao" theo tiếng Hán, trong khi người H'Mông tự gọi mình bằng tên “Hmoob” hoặc “Mong” trong ngôn ngữ của họ. Dân tộc này có đặc điểm nhận dạng qua bộ trang phục truyền thống rất đặc sắc: phụ nữ thường mặc váy xòe nhiều tầng thêu hoa văn rực rỡ, áo se chỉ, cùng khăn đội đầu và trang sức bạc cầu kỳ; còn đàn ông thường mặc áo chùng và quần ống rộng. Người Mèo nổi tiếng với tài năng canh tác trên ruộng bậc thang, trồng lúa, ngô và các loại cây dược liệu, cũng như sản xuất đồ thủ công truyền thống như vải lanh, nhạc cụ khèn và các vật dụng trang trí. Đời sống sinh hoạt của họ gắn bó mật thiết với thiên nhiên hoang sơ và núi cao hiểm trở.

Tập quán sinh hoạt của dân tộc Mèo mang đậm dấu ấn cộng đồng và tín ngưỡng tâm linh. Các lễ hội tiêu biểu như Tết cổ truyền H'Mông, lễ hội Gầu Tào tổ chức vào tháng Giêng nhằm cầu may mắn, sức khỏe và mùa màng thuận lợi. Ngoài ra, người Mèo còn lưu giữ nhiều truyện cổ, điệu hát dân ca độc đáo như hát giao duyên, hát đối đáp trong cảnh lễ hội. Họ coi trọng tình làng nghĩa xóm, tinh thần đoàn kết, bảo tồn nếp nhà sàn truyền thống và trân quý giá trị tổ tiên để lại. Chính những nét đặc sắc này đã khiến dân tộc Mèo (H'Mông) trở thành điểm nhấn văn hóa quan trọng trong bức tranh đa dạng của các dân tộc Việt Nam, góp phần làm giàu thêm truyền thống, bản sắc và sự gắn kết cộng đồng trên quê hương đất nước.