Trong y học cổ truyền, mất ngủ hay còn gọi là chứng thất miên được coi là do sự mất cân bằng giữa âm và dương, tâm thần không yên, khí huyết lưu thông kém hoặc do tác động của các yếu tố như lo âu, căng thẳng kéo dài. Phương pháp chữa trị tập trung vào việc ổn định tinh thần, phục hồi sự hài hòa giữa các tạng phủ, đặc biệt là tâm, can, tỳ. Các vị thuốc thường dùng gồm bá tử nhân, liên nhục, long nhãn, toan táo nhân, mỗi vị đều giúp dưỡng tâm, an thần, cải thiện giấc ngủ tự nhiên mà không gây buồn ngủ ban ngày. Thầy thuốc sẽ gia giảm toa thuốc dựa trên thể trạng và nguyên nhân mất ngủ của từng người, kết hợp chế độ ăn uống thanh đạm, tránh chất kích thích như cà phê, rượu bia.

Bên cạnh việc dùng thảo dược, y học cổ truyền còn áp dụng các phương pháp không dùng thuốc để hỗ trợ chữa mất ngủ như châm cứu, bấm huyệt, xoa bóp, thiền, khí công hoặc yoga. Châm cứu các huyệt như thần môn, nội quan, tam âm giao cũng góp phần tăng cường lưu thông khí huyết, giảm stress, làm dịu thần kinh và giúp dễ đi vào giấc ngủ hơn. Việc điều chỉnh sinh hoạt hàng ngày như hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước giờ ngủ, thư giãn tinh thần qua nghe nhạc, đọc sách nhẹ nhàng cũng được khuyên thực hiện để hỗ trợ hiệu quả điều trị.

Ngoài ra, y học cổ truyền rất chú trọng đến việc giữ tinh thần lạc quan và duy trì sự ổn định cảm xúc vì mất ngủ thường có liên quan đến các yếu tố như tâm trạng lo lắng, buồn phiền, áp lực công việc. Các bài tập thở sâu, dưỡng sinh kết hợp lời khuyên về cân bằng công việc và nghỉ ngơi sẽ giúp vững tinh thần, tạo tiền đề thuận lợi cho cơ thể hồi phục chức năng tạng phủ, từ đó cải thiện chất lượng giấc ngủ một cách bền vững. Phương pháp y học cổ truyền tuy hiệu quả chậm nhưng an toàn, không gây phụ thuộc và có thể phối hợp cùng Tây y nếu cần thiết, tùy theo tình trạng từng người.