Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng nổ ra vào mùa xuân năm 40 sau Công nguyên khi Trưng Trắc và Trưng Nhị kêu gọi nhân dân đứng lên chống lại ách đô hộ tàn bạo của nhà Đông Hán. Ngay từ khi phát động, cuộc khởi nghĩa đã nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ của các tầng lớp nhân dân, từ hào kiệt địa phương cho đến dân thường, đặc biệt là phụ nữ. Chỉ trong một thời gian ngắn, nghĩa quân đã nhanh chóng chiếm được các quận huyện thuộc Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật Nam. Các thành lũy của quân Hán lần lượt bị hạ gục, binh lính giặc tan rã, nhiều tên thái thú tàn bạo như Tô Định phải tháo chạy về nước.

Những ngày đầu thắng lợi vang dội đã giúp Hai Bà Trưng củng cố được chính quyền tự chủ ở vùng đất Âu Lạc xưa. Trưng Trắc lên ngôi vua, đóng đô tại Mê Linh, tổ chức lại bộ máy cai trị và khôi phục trật tự xã hội, pháp luật. Chính quyền mới còn thực hiện nhiều chính sách mang đậm tính dân tộc nhằm đoàn kết nhân dân và bảo vệ vững chắc nền độc lập vừa giành được. Tuy nhiên, thắng lợi ban đầu ấy không kéo dài lâu khi nhà Đông Hán quyết tâm tổ chức lực lượng phản công với quy mô lớn. Bằng sức mạnh quân sự áp đảo, quân Hán đã tiến sâu vào lãnh thổ, gây khó khăn cho nghĩa quân.

Dù nghĩa quân và nhân dân ta đã chiến đấu anh dũng nhưng vì thực lực còn non yếu trước sức mạnh của thiên triều, cuộc khởi nghĩa cuối cùng thất bại. Hai Bà Trưng đã chọn cách gieo mình xuống sông Hát để giữ trọn khí tiết. Tuy cuộc khởi nghĩa không giành được thắng lợi lâu dài, nhưng tinh thần bất khuất của Hai Bà Trưng cùng toàn thể nghĩa quân đã in sâu vào lịch sử dân tộc Việt Nam, trở thành biểu tượng cho ý chí đấu tranh chống ngoại xâm, khơi dậy niềm tự hào và lòng yêu nước của các thế hệ mai sau.