Việt Nam hiện có 11 khu dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận, trải dài từ Bắc vào Nam, phản ánh sự đa dạng sinh học và văn hóa phong phú của đất nước. Những khu dự trữ này bao gồm Cát Bà, Châu thổ Sông Hồng, Tây Nghệ An, Cồn Đảo, Mũi Cà Mau, Cần Giờ, Langbiang, Đồng Nai, sông Hàn Hương, và Kiên Giang. Mỗi khu đều mang trong mình một hệ sinh thái độc đáo, với các loài động thực vật quý hiếm và các cảnh quan tự nhiên đặc biệt, đồng thời là nơi sinh sống lâu đời của nhiều cộng đồng dân cư gắn bó với thiên nhiên. Các khu dự trữ sinh quyển không chỉ thúc đẩy nghiên cứu khoa học mà còn giúp giáo dục cộng đồng về bảo tồn thiên nhiên, phát triển du lịch sinh thái trách nhiệm và giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương.

Khu dự trữ sinh quyển Cát Bà là một minh chứng nổi bật cho sự phối hợp giữa bảo tồn và phát triển. Nằm ở tỉnh Hải Phòng, Cát Bà nổi tiếng với diện tích rừng nguyên sinh rộng lớn, hệ sinh thái rạn san hô và các loài sinh vật đặc hữu như voọc đầu trắng. Ngoài ra, khu rừng ngập mặn ven biển tạo điều kiện thuận lợi cho các loài cá, chim sinh sản và trú ngụ. Các hoạt động bảo tồn tại đây luôn đan xen với phát triển cộng đồng, giúp người dân địa phương nâng cao ý thức giữ gìn môi trường và tạo sinh kế bền vững thông qua du lịch xanh. Những chương trình giáo dục và hợp tác quốc tế tại Cát Bà góp phần khẳng định vị thế của khu dự trữ sinh quyển Việt Nam trên bản đồ quốc tế về bảo vệ đa dạng sinh học.

Bên cạnh giá trị tự nhiên, các khu dự trữ sinh quyển còn đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên. Các cộng đồng sống tại đây thường có truyền thống canh tác, đánh bắt thủ công và phong tục văn hóa đặc sắc, tạo nên sự đa dạng văn hóa cùng khả năng thích ứng với môi trường. Việc UNESCO công nhận các khu dự trữ sinh quyển ở Việt Nam thúc đẩy chính quyền và cộng đồng địa phương tăng cường các hoạt động bảo tồn, phục hồi rừng và nguồn nước, đồng thời hạn chế tác động tiêu cực của phát triển kinh tế lên tài nguyên thiên nhiên. Đây thực sự là những mô hình lý tưởng hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, để vừa bảo vệ môi trường vừa đảm bảo sinh kế và cải thiện chất lượng sống cho người dân.