Chủ quyền biển đảo là quyền tối cao và đầy đủ của một quốc gia đối với các vùng biển và các hòn đảo thuộc phạm vi lãnh thổ của mình, bao gồm quyền thiết lập các quy định về quản lý, khai thác tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường, và duy trì an ninh, trật tự trên những khu vực này. Chủ quyền biển đảo đảm bảo cho quốc gia có quyền thực hiện các hoạt động như đánh bắt thủy sản, xây dựng công trình, nghiên cứu khoa học, đồng thời ngăn cấm hoặc kiểm soát các hoạt động của tổ chức, cá nhân nước ngoài trên vùng biển và đảo mà mình sở hữu. Việc xác định chủ quyền biển đảo thường dựa trên cơ sở luật pháp quốc tế, các hiệp định song phương hoặc đa phương, cùng với các chứng cứ lịch sử liên quan đến quá trình quản lý và duy trì hoạt động thực tế tại các vùng lãnh thổ này.

Chủ quyền biển đảo giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với mỗi quốc gia, không chỉ về mặt pháp lý mà còn có ý nghĩa kinh tế, chiến lược và văn hóa. Biển đảo là nguồn cung cấp dồi dào về tài nguyên thiên nhiên như dầu khí, khoáng sản, hải sản quý hiếm, đồng thời là tuyến đường giao thông quan trọng nối liền các châu lục, quốc gia với nhau. Việc khẳng định chủ quyền biển đảo góp phần bảo vệ lợi ích dân tộc, đảm bảo an ninh quốc phòng, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và giữ gìn bản sắc văn hóa ở các vùng ven biển, hải đảo. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cạnh tranh ngày càng gay gắt về tài nguyên biển đảo, việc bảo vệ, giữ vững chủ quyền biển đảo trở thành nhiệm vụ hàng đầu của mọi quốc gia ven biển, trong đó có Việt Nam.

Thực tế hiện nay, vấn đề chủ quyền biển đảo đang nhận được sự quan tâm sâu sắc từ cộng đồng quốc tế bởi có nhiều khu vực biển đảo đang xảy ra tranh chấp, nhất là ở các vùng biển Đông Nam Á. Các tranh chấp chủ quyền thường xuất phát từ sự khác biệt về cách hiểu, áp dụng luật pháp quốc tế hoặc từ những yếu tố lịch sử, chính trị, kinh tế giữa các bên liên quan. Giải quyết các tranh chấp về chủ quyền biển đảo đòi hỏi sự kiên nhẫn, linh hoạt, tuân thủ các nguyên tắc hòa bình, đối thoại và hợp tác trên tinh thần tôn trọng luật pháp quốc tế. Đối với Việt Nam, chủ quyền biển đảo có vị trí đặc biệt quan trọng không chỉ vì giá trị lịch sử, kinh tế mà còn là biểu tượng thiêng liêng về ý chí đoàn kết, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của dân tộc.