Hồ Xuân Hương là một trong những nữ thi sĩ nổi bật của văn học trung đại Việt Nam, đặc biệt với thơ Nôm giàu cảm xúc và thể hiện sâu sắc cá tính, tư tưởng của bà. Những bài thơ Nôm của Hồ Xuân Hương thường sử dụng ngôn từ giản dị, gần gũi với đời sống thường nhật nhưng lại hàm chứa nhiều tầng ý nghĩa sâu xa, phê phán nhẹ nhàng mà sắc bén các bất công xã hội, đồng thời trân trọng, đề cao khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của người phụ nữ. Đặc biệt, thơ Nôm của Hồ Xuân Hương còn gây ấn tượng bởi nét trào phúng, nghịch ngợm, luôn lồng ghép những ẩn dụ thú vị, tạo nên hàm ý hai mặt khiến người đọc vừa thích thú, vừa suy ngẫm.

Hồn cốt của thơ Nôm Hồ Xuân Hương nằm ở cái nhìn đầy nhân văn và táo bạo khi phản ánh tâm tư, số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Bà không ngần ngại nêu bật những mảnh đời éo le, bất hạnh của phận nữ nhi thông qua hình tượng “bánh trôi nước”, “cái quạt hư”, “đèo Ba Dội”... Mỗi bài thơ như một tiếng nói đồng cảm, bênh vực cho giới nữ, tố cáo chế độ lễ giáo hà khắc đã kìm kẹp, làm lu mờ quyền sống, quyền được yêu thương. Không chỉ dừng lại ở nỗi niềm thương cảm, Hồ Xuân Hương còn cho thấy ý chí phản kháng mạnh mẽ, khao khát tự do và tự khẳng định giá trị bản thân, khiến sáng tác của bà cho tới nay vẫn giữ nguyên giá trị nhân văn, thức tỉnh người đọc đương thời và cả hậu thế.

Có thể nói, chính sự kết hợp giữa chất dân gian, lời thơ giản dị cùng trí tuệ sắc sảo và trái tim đa cảm đã đưa thơ Nôm Hồ Xuân Hương trở thành một thành tựu độc đáo của văn học Việt Nam. Qua đó, hình ảnh người phụ nữ không còn nhỏ bé cam chịu mà trở nên mạnh mẽ, chủ động, dám đối diện với thực tại và mưu cầu hạnh phúc. Thơ Nôm Hồ Xuân Hương không chỉ phản ánh hiện thực xã hội mà còn gửi gắm khát vọng giải phóng con người, đề cao tình yêu thật sự, vượt lên mọi khuôn mẫu nghiệt ngã. Giá trị ấy khiến thơ của bà sống mãi trong lòng người đọc và được xem như biểu tượng cho phẩm cách và tài năng của người phụ nữ Việt Nam qua nhiều thế hệ.