Làng sơn mài là một nét đặc trưng độc đáo trong nền thủ công mỹ nghệ Việt Nam, được gìn giữ và phát triển qua nhiều thế hệ. Những ngôi làng như Hạ Thái (Hà Nội), Thường Tín, Cát Đằng hay Tương Bình Hiệp (Bình Dương) đều nổi tiếng với nghề sơn mài truyền thống, tạo nên các sản phẩm vừa mang giá trị thẩm mỹ cao, vừa thể hiện nét tinh hoa văn hóa dân tộc. Nghệ nhân làng nghề vẫn giữ nguyên quy trình làm việc thủ công tỉ mỉ: từ chọn gỗ, xử lý nguyên liệu đến pha chế sơn, vẽ họa tiết rồi phủ lên nhiều lớp sơn cho đến khi sản phẩm đạt độ bóng, bền đẹp đặc biệt. Mỗi sản phẩm sơn mài không chỉ là vật dụng trang trí mà còn ẩn chứa tâm huyết, niềm tự hào và cả câu chuyện về cuộc sống, phong tục của làng nghề.

Người làm sơn mài cần có sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và đôi tay khéo léo để tạo ra các tác phẩm nghệ thuật có giá trị thẩm mỹ cao. Quá trình làm ra một bức tranh, chiếc hộp hay khay sơn mài thường kéo dài hàng tháng, đòi hỏi người thợ phải trải qua nhiều công đoạn công phu như lên ý tưởng, phác thảo, dát vàng bạc, vẽ màu, mài từng lớp sơn rồi lại phơi khô, đánh bóng. Kỹ thuật sơn mài không chỉ thể hiện trình độ tay nghề mà còn phản ánh óc sáng tạo, sức sống bền bỉ của người dân làng nghề. Các họa tiết truyền thống như sen, mai, chim, thú… cùng sự kết hợp màu sắc tinh tế đã biến những sản phẩm sơn mài thành những tác phẩm nghệ thuật giá trị, được ưa chuộng trong và ngoài nước.

Sự tồn tại và phát triển của làng sơn mài không chỉ góp phần giữ gìn di sản văn hóa mà còn thúc đẩy kinh tế làng quê. Nhiều gia đình truyền nối nghề cha ông, đồng thời cải tiến kỹ thuật, sáng tạo mẫu mã để đáp ứng thị trường hiện đại. Tuy đối mặt với không ít khó khăn trước sự du nhập của sản phẩm công nghiệp, làng nghề sơn mài vẫn biết cách duy trì dấu ấn riêng, tạo sức hút đặc biệt với du khách và người yêu nghệ thuật. Nhờ vậy, các giá trị truyền thống được lan tỏa, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đa dạng, đặc sắc cho mỗi vùng quê Việt Nam.