Động An Tiêm là một trong những truyền thuyết nổi tiếng của dân gian Việt Nam, gắn liền với câu chuyện về nguồn gốc của quả dưa hấu. Theo truyền thuyết, An Tiêm là người con nuôi của vua Hùng. Do An Tiêm tự cho mình có thể tự lập và không cần sự giúp đỡ của vua cha, nên ông đã bị đầy ra đảo hoang cùng gia đình. Trong thời gian sinh sống trên đảo, nhờ vào nghị lực và tài trí của mình, An Tiêm đã phát hiện ra những hạt giống lạ từ các loài chim. Ông đem gieo trồng và chăm sóc, đến khi những quả dưa xanh mọng mọc lên, mang lại nguồn thức ăn quý giá cho gia đình trong những ngày khó khăn nhất.

Câu chuyện về An Tiêm không chỉ đơn thuần là một truyền thuyết giải thích về nguồn gốc của cây dưa hấu ở Việt Nam. Đây còn là bài học sâu sắc về lòng kiên trì, tự tin vào sức lao động và ý chí vượt lên hoàn cảnh. Nhờ sự chăm chỉ và thông minh, An Tiêm không ngồi chờ may mắn mà biết tận dụng cơ hội mới để chuyển hóa nghịch cảnh thành thành công. Đó cũng là lý do mà động An Tiêm được xem như biểu tượng cho tinh thần vượt khó, can đảm vươn lên của con người Việt Nam qua nhiều thế hệ.

Động An Tiêm còn đi vào thơ ca, tục ngữ dân gian và trở thành cảm hứng cho nhiều tác phẩm nghệ thuật. Ở một số vùng đất ngày nay, đền thờ An Tiêm vẫn còn được lưu giữ và tôn kính như nơi tri ân nguồn cội con người Việt với nông nghiệp, đặc biệt là nghề trồng dưa hấu. Điểm đến này cũng là nơi giáo dục truyền thống và truyền cảm hứng về ý chí cho lớp trẻ. Hình ảnh An Tiêm vì thế không hề phai mờ mà mãi là nguồn cổ vũ cho sự nỗ lực, bền bỉ và khát vọng chinh phục thiên nhiên của con người Việt Nam.