Hồ Xuân Hương được xem là một biểu tượng độc đáo của văn học Việt Nam, đặc biệt qua những tác phẩm thơ Nôm với lối viết trào phúng, đầy tinh tế mà sâu sắc. Bà sáng tác nhiều bài thơ nổi tiếng như "Bánh trôi nước", "Đánh cờ người", "Tự tình", "Quả mít", "Cảnh khó"…, thể hiện rõ sự phóng khoáng, cái nhìn hiện thực về xã hội cũng như thân phận người phụ nữ trong chế độ phong kiến. Thơ Hồ Xuân Hương vừa có tính dân gian, vừa mang sức mạnh phản kháng, thường sử dụng các hình tượng gần gũi với đời sống hằng ngày và nghệ thuật chơi chữ đầy sáng tạo, khiến cho mỗi câu thơ đều lấp lánh ý nghĩa ngầm đầy bất ngờ.

Trong số các tác phẩm của bà, “Bánh trôi nước” là một bài thơ nổi tiếng thể hiện rõ tài năng vận dụng ngôn ngữ đa nghĩa. Qua hình ảnh chiếc bánh trôi, Hồ Xuân Hương gửi gắm tâm sự về thân phận người phụ nữ: “Thân em vừa trắng lại vừa tròn / Bảy nổi ba chìm với nước non”. Sự đối lập giữa cái đẹp thiên nhiên và sự chịu đựng sóng gió cuộc đời đã làm bài thơ trở thành lời tự sự cảm động. Ngoài ra, ở “Tự tình”, bà bộc lộ nỗi cô đơn, buồn tủi của người phụ nữ khi tuổi xuân trôi qua mà hạnh phúc không trọn vẹn. Những câu thơ đau đáu như “Xiên ngang mặt đất rêu từng đám / Đâm toạc chân mây đá mấy hòn” là minh chứng cho phong cách mạnh mẽ, thẳng thắn của nhà thơ.

Tác phẩm của Hồ Xuân Hương không chỉ thu hút bởi sáng tạo hình ảnh mà còn bởi kỹ thuật sử dụng từ ngữ hết sức sắc sảo, giàu cá tính phê phán. Bà thường xuyên phơi bày những hủ tục, sự giả dối và phi lý trong xã hội cổ truyền, phản ánh mong muốn giải phóng bản thân và khẳng định giá trị của người phụ nữ. Dù số lượng tác phẩm còn lại chưa nhiều, nhưng di sản thơ của Hồ Xuân Hương đã góp phần làm mới diện mạo văn học Việt Nam, mở ra tiếng nói riêng biệt, để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng người đọc suốt nhiều thế hệ.