Chiến tranh thế giới thứ hai (1939-1945) là cuộc xung đột quân sự toàn cầu có quy mô và mức độ tàn phá lớn nhất trong lịch sử nhân loại. Đây là cuộc chiến tranh không chỉ giới hạn giữa các nước tham chiến mà còn mang tính chất toàn diện, lôi kéo hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ với hơn một nửa dân số thế giới trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia. Cuộc chiến diễn ra trên nhiều mặt trận trải rộng khắp châu Âu, châu Á, châu Phi và cả vùng Thái Bình Dương, thể hiện tính lan rộng vượt khỏi khuôn khổ từng khu vực địa lý. Không chỉ dừng lại ở đối đầu quân sự, chiến tranh còn bóp nghẹt nền kinh tế, hủy hoại cơ sở vật chất và phá vỡ cấu trúc xã hội ở nhiều quốc gia, tạo ra hậu quả khôn lường cho các dân tộc.

Bên cạnh đó, chiến tranh thế giới thứ hai còn có bản chất là cuộc đụng độ quyết liệt giữa các lực lượng tiến bộ chống phát xít và các thế lực phản động, đứng đầu là trục Đức-Ý-Nhật. Một mặt, đây là cuộc chiến tranh phi nghĩa do các nước phát xít phát động nhằm tái phân chia thuộc địa, mở rộng phạm vi ảnh hưởng của chúng trên toàn cầu. Mặt khác, chiến tranh cũng là quá trình tập hợp lực lượng rộng lớn của các dân tộc yêu chuộng hòa bình trên thế giới, tiêu biểu là vai trò nổi bật của Liên Xô, Mỹ, Anh, Trung Quốc cùng các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc. Chính tính chất toàn dân, toàn diện, kết hợp giữa tiền tuyến và hậu phương, giữa các quốc gia trên thế giới đã làm nên vai trò lịch sử quyết định của chiến tranh thế giới thứ hai trong việc tiêu diệt chủ nghĩa phát xít, mở đường cho sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân trên phạm vi toàn cầu.

Một điểm nổi bật nữa về tính chất của chiến tranh thế giới thứ hai là sự phát triển vượt bậc cả về khoa học công nghệ và nghệ thuật quân sự. Nhiều loại vũ khí hiện đại như máy bay ném bom tầm xa, xe tăng tiên tiến, tàu chiến khổng lồ và đặc biệt là bom nguyên tử đã lần đầu tiên được sử dụng, làm thay đổi căn bản phương thức và cục diện của chiến tranh. Tính chất phi nhân đạo, tội ác diệt chủng và các hành động tàn sát hàng loạt của phát xít Đức đối với người Do Thái cùng các dân tộc khác đã đánh dấu bước lùi sâu sắc về mặt đạo đức, trở thành bài học đắt giá cho nhân loại. Chiến tranh thế giới thứ hai đã để lại hậu quả nghiêm trọng cả về nhân mạng, vật chất và tinh thần, đồng thời làm thay đổi trật tự chính trị thế giới, dẫn tới sự hình thành hai cực đối lập, mở đầu cho thời kỳ Chiến tranh Lạnh kéo dài gần nửa thế kỷ sau đó.